Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie importu zbóż, mięsa i innych artykułów rolnych w latach 1994-1998

   Stosownie do pisma znak SPS-0202-1040/98 przedkładam odpowiedź na interpelację posła Jana Kulasa w sprawie importu zbóż, mięsa i innych artykułów rolnych w latach 1994-1998.    Postępujący proces globalizacji gospodarki światowej oraz coraz szersze włączanie się Polski w międzynarodową wymianę handlową sprawiają, że problematykę handlu zagranicznego należałoby rozpatrywać kompleksowo, uwzględniając zarówno import, jak i eksport i w tym kontekście dopiero rozważać sprawę rzeczywistych i potencjalnych strat lub zagrożeń oraz korzyści, jakie uzyskują lub tracą producenci krajowi oraz gospodarka w całości. Ocena taka, aby być obiektywna, musi być przeprowadzona w odniesieniu do konkretnej sytuacji rynkowej w kraju.    Z perspektywy czasu widać, że import szczególnie zbóż w latach 1995-1996 był zbyt wysoki. Realizowane były wtedy programy antyinflacyjne, które koncentrowały się na działaniach zapobiegających pogarszaniu się wyników ekonomicznych w skali makro. W sytuacji utrzymujących się trudności w skupie zbóż i zapewnieniu niezbędnych rezerw dla ciągłości produkcji i rosnących cenach zbóż krajowych znacznie przekraczających poziom cen światowych - działania te wiązały się z otwarciem granic dla towarów rolnych. W efekcie atrakcyjnych warunków ekonomicznych importu zgromadzone zostały wysokie zapasy ograniczające skup w następnych latach i powodujące trudności w zbycie.    W 1997 r. wartość importu towarów rolno-spożywczych wyniosła 3767 mln USD, w tym towary rolne stanowiły 881,5 mln USD. W stosunku do wartości produkcji globalnej w rolnictwie import stanowił 5,6%.    Załączone zestawienia tabelaryczne obrazują wielkość i wartość importu towarów rolno-spożywczych w latach 1994-1998.*)    Polska uczestniczy w międzynarodowej wymianie handlowej i wprowadzenie administracyjnych zakazów importu oznaczałoby retorsje ze strony innych krajów uniemożliwiające eksport polskich towarów. Obecnie przy zahamowaniu eksportu z powodu kryzysu w Rosji wyraźnie widać, jakie znaczenie ma eksport rolno-spożywczych dla polskich producentów.    Polska ma ujemny bilans w handlu zagranicznym towarami rolno-spożywczymi. Poprawy należy upatrywać we wzroście eksportu towarów przetworzonych wysokiej jakości, a nie w administracyjnym hamowaniu importu. Nie oznacza to, że nie należy i nie prowadzi się polityki ograniczającej nadmierny import, szczególnie produktów rolnych, które mogą być pozyskiwane w polskich warunkach klimatycznych lub są dotowane w krajach producentów. Jednak podejmowane działania muszą być zgodne z traktatami międzynarodowymi, a zwłaszcza z ustaleniami Światowej Organizacji Handlu (WTO). Oznacza to m.in. konieczność zapewnienia minimalnego dostępu do rynku (w wysokości 3-5%) towarów, dla których stawki celne wzrosły po 1993 r. Ograniczenia mogą być podejmowane dopiero po realizacji tych wielkości.    Jednocześnie sytuacja na rynkach światowych wywiera coraz większy wpływ na gospodarkę polską. Wysokie zapasy towarów rolno-spożywczych w innych krajach powodują, że stosowane są tam dopłaty do eksportu i instrumenty ograniczające import. Podobne działania podejmowane są także w odniesieniu do naszego rynku. Jednak skala tych działań jest mniejsza, co wiąże się z ograniczonymi możliwościami budżetowymi państwa.    Na przestrzeni bieżącego roku wprowadzone zostały następujące regulacje celne mające na celu zwiększenie ochrony krajowego rynku produktów rolnych:    - z dniem 1 stycznia 1998 r. zostały wycofane preferencje w postaci zerowych stawek celnych w imporcie kukurydzy z Węgier, a z dniem 12 lutego br. z Czech i Słowacji, co oznacza, że z krajów tych import kukurydzy objęty jest 20% stawką celną.    - z dniem 1 stycznia 1998 r. zastosowane zostały środki ochronne w imporcie koncentratu pomidorowego z Czech, Słowacji i Węgier polegające na podniesieniu stawki celnej z 11% do 50-60% minimum 0,6-0,7 ECU/kg. W wyniku rozmów prowadzonych ze stroną węgierską Polska zliberalizowała ww. środki ochronne, wprowadzając kontyngent na koncentrat pomidorowy w imporcie z Węgier w wysoko;ci 3 tys. ton po stawce 11%.    - z dniem 1 stycznia br. wycofane zostały preferencje w imporcie cukru z Czech; stawka celna wynosi 40% minimum 0,17 ECU/kg.    Powyższe regulacje zostały wprowadzone zgodnie z art. 14 Umowy CEFTA w drodze kaluzuli ochronnej, która może mieć zastosowanie w przypadku nadmiernego, taniego importu z danego kraju powodującego zakłócenia na rynku danego produktu.    - utrzymane zostały podwyższone stawki celne w imporcie z krajów CEFTA produktów skrobiowych.    - z dniem 6 sierpnia br. wprowadzone zostały dodatkowe opłaty celne w imporcie pszenicy.    - z dniem 22 października br. wprowadzone zostały dodatkowe opłaty celne w imporcie mięsa wieprzowego.    Zastosowanie opłat celnych dodatkowych jest możliwe, jeżeli import odbywa się po cenach niższych o 10% niż ceny progu wyznaczone w rozporządzeniu ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej w sprawie określenia wielkości progowej i ceny progu dla towarów rolnych przywożonych z zagranicy, lub według klauzuli ilościowej, gdy import przekroczyłby wielkość progową określoną również w tym rozporządzeniu. Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej monitoruje import pozostałych towarów rolnych, które mogą być objęte opłatami celnymi dodatkowymi zgodnie z rozporządzeniem ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej (DzU nr 59, poz. 378 i DzU nr 69, poz. 455) i w przypadku spełnienia warunków określonych w ww. rozporządzeniu oraz jednoczesnego wystąpienia zakłóceń na rynku danego produktu minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej może wystąpić do Ministerstwa Gospodarki z wnioskiem o wprowadzenie dodatkowych opłat celnych na dany produkt.    Według danych uzyskiwanych z Głównego Inspektoratu Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin po zastosowaniu opłat celnych dodatkowych na pszenicę import pszenicy łącznie z produktami pochodnymi znacznie zmalał. Import pszenicy w okresie 1.01-6.08, tj. do dnia wprowadzenia dodatkowych opłat celnych, wyniósł 604 tys. ton, podczas gdy w okresie 6.08-30.10 br. - 65,6 tys. ton, co wskazywałoby na skuteczność tego środka ochronnego. Natomiast import kukurydzy łącznie ze śrutą w okresie styczeń-październik br. wyniósł 409 tys. ton.    Dane służb weterynaryjnych wskazują, że w okresie styczeń-październik br. zaimportowano 42 tys. ton mięsa wieprzowego, przy czym w ramach tej ilości zrealizowany był import z kontyngentu WTO wynoszącego na 1998 r. 39 060 ton po stawce 30%.    Przedstawiając powyższe informacje, pragnę jednocześnie wyjaśnić, że za system ochrony granic oraz pracę służb celnych odpowiedzialny jest Główny Urząd Ceł, który podlega Ministerstwu Finansów.    Podsekretarz stanu    Andrzej Łuszczewski    Warszawa, dnia 16 listopada 1998 r.