Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie programu funkcjonowania pszczelarstwa w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Grzegorza Gruszki, posła na Sejm RP, w sprawie programu funkcjonowania pszczelarstwa w Polsce, przekazaną pismem nr SPS-0202-2230/99 z dnia 16 lipca 1999 r., uprzejmie informuję pana marszałka, że resort rolnictwa, mając na uwadze trudną sytuację, w jakiej od kilku lat znajduje się polskie pszczelarstwo, oraz fakt, że pszczelarstwo to nie tylko pozyskiwanie miodu i innych produktów pszczelarskich (wosk, pyłek, mleczko pszczele, propolis itp.), ale również zapylanie roślin entomofilnych, ciągle w miarę posiadanych możliwości i środków finansowych podejmował i podejmuje określone działania mające na celu wzmocnienie i rozwój tego działu rolnictwa.    Pszczoły, stanowiąc 90% owadów zapylających, warunkują plonowanie tych roślin, podnosząc wielkość i jakość produkcji w uprawach sadowniczych, rzepaku, gryki, słonecznika i innych. Działanie pszczół w niektórych przypadkach zwiększa zbiory roślin entomofilnych o ok. 30%, przy czym są one jednym z najtańszych czynników plonotwórczych w gospodarce rolnej. Kwitnienie roślin wymagających ingerencji pszczół przypada na ten sam okres wegetacyjny, dlatego też rośliny te pod względem wymogów zapylania są dla siebie konkurencyjne. Taki układ wymusza konieczność utrzymywania rodzin pszczelarskich na odpowiednim poziomie ilościowym. Dla warunków polskich optymalny stan tych rodzin wynosi 1,5 - 2 mln. Równie ważnym problemem jest nieodpowiednie rozmieszczenie pasiek. Aktualnie największe napszczelenie jest w woj. zamojskim, w którym na 1 km2 przypada 9,6 rodzin pszczelich, łódzkim - 7,2, wrocławskim - 6,7 i nowosądeckim - 6,3, natomiast najmniejsze napszczelenie występuje w woj. siedleckim i białostockim, gdzie 1 rodzina pszczela przypada na 1 km2, piotrkowskim i ciechanowskim - 1,1, ostrołęckim - 1,3 i konińskim - 1,4.    W Polsce znajduje się około 1 mln rodzin pszczelich. Najwyższy poziom rodzin pszczelich (2,6 mln) odnotowano w 1995 r. Od tego czasu ilość ich systematycznie malała. Odpowiednio także zmniejszyła się liczba pasiek z 230 tys. do ok. 50 tys. Natomiast wzrosła średnia wielkość pasiek. Zmiany w strukturze pasiek są zauważalne we wszystkich grupach. Od 1985 r. do 1998 r. procent pasiek mniejszych, tj. posiadających mniej niż 20 rodzin pszczelich, obniżył się z 87% do 72%, wzrósł natomiast procent pasiek o wielkości od 21 do 50 rodzin pszczelich. W tym samym okresie liczba pasiek powyżej 50 rodzin wzrosła z 2,5% do 8%. Zmiany, jakie nastąpiły w strukturze pasiek, spowodowały, że polskie pszczelarstwo jest strukturalnie zbliżone do istniejącego w państwach Unii Europejskiej, gdyż średnia wielkość pasieki w Polsce wynosi 20 rodzin pszczelich i jest niemal identyczna jak w Unii Europejskiej. Trzeba jednak odnotować, że w krajach Unii Europejskiej w tym zakresie istnieje duże zróżnicowanie. Średnia wielkość pasieki w Hiszpanii wynosi 93, w Grecji - 53, w Belgii - 8, a w Wielkiej Brytanii - 6 rodzin pszczelich. Stan rodzin pszczelich w Polsce (dane szacunkowe wg ISiK w mln szt.) w ostatnich latach przedstawiał się następująco (tab. 1). 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 Liczba rodzin pszczelich (mln szt.) 2,1 1,5 1,1 1,0 1,0 1,1 1,2 1,0 1,0 1,0    Natomiast strukturę pasiek w Polsce (%) przedstawia tab. 2. Wielkość pasiek(liczba pni w szt.) 1983 1988 1996 1-20 86,5 84,1 72,0 21-50 11,0 13,0 20,0 >50 2,5 2,9 8,0    Pod względem napszczelenia Polska jest również zbliżona do Unii Europejskiej. Na 100 ha użytków rolnych przypada w Polsce 5,3 rodzin pszczelich, a w Unii Europejskiej 4 rodziny pszczele. Także średnia wydajność miodu z jednej rodziny pszczelej, wynosząca 13 kg, jest podobna jak w Unii Europejskiej. Liczbowy udział pszczelarstwa Polski w pszczelarstwie światowym stanowi ok. 2%, a w pszczelarstwie Unii Europejskiej ok. 15%.    Biorąc pod uwagę powyższe, m.in. dzięki staraniom resortu, od 1991 r. Agencja Rynku Rolnego udziela pszczelarzom pomocy w formie sprzedaży cukru po cenach preferencyjnych, w ilości 15 kg na jedną rodzinę pszczelą, z przeznaczeniem na dokarmianie rodzin pszczelich, oraz prowadzi interwencyjny skup miodu. W roku bieżącym Agencja Rynku Rolnego prowadzi sprzedaż cukru przeznaczonego na podkarmianie rodzin pszczelich poprzez oddziały terenowe ARR w ilości 15 kg na jedną rodzinę pszczelą w cenie 1 zł + 7% VAT za 1 kg cukru. W ˝Rocznym programie działań interwencyjnych Agencji Rynku Rolnego na 1999 r.˝ przewidziano zakres interwencji na rynku miodu, tj. skup ok. 1,1 tys. ton miodu za kwotę 10 mln zł.    Ponadto Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej ze środków finansowych przeznaczonych na postęp w produkcji zwierzęcej wspiera corocznie, z niewielkimi modyfikacjami, następujące kierunki prac hodowlanych:    1) sprzedaż matek pszczelich unasiennionych przeznaczonych do oceny,    2) rodziny pszczele wykorzystywane do realizacji programów hodowlanych w pasiekach zarodowych i reprodukcyjnych,    3) realizację programu organizacyjno-hodowlanego w rejonach hodowli zachowawczej,    4) terenową ocenę wartości użytkowej matek pszczelich,    5) import materiału hodowlanego.    Dotacja ze środków postępu biologicznego na hodowlę pszczół w 1998 r. wyniosła 312 270 zł. Plan na 1999 r. wynosi 350 000 zł, a więc więcej niż w roku ubiegłym, podczas gdy środki dla innych gatunków zwierząt gospodarskich zostaną zmniejszone o 10% do 40%. W przyszłości planuje się utrzymanie systemu dofinansowywania działalności hodowlanej z budżetu państwa w ramach posiadanych środków finansowych, chociaż środki te z roku na rok maleją. Mogą więc wystąpić trudności z utrzymywaniem dotacji do hodowli pszczół na dotychczasowym poziomie. Ograniczana w ostatnich latach wielkość środków finansowych na wspieranie postępu w produkcji zwierzęcej może mieć negatywny wpływ na zakres wspierania pszczelarstwa. Należy podkreślić, że dotacja do hodowli pszczół jest jednym z wielu instrumentów stymulujących rozwój pszczelarstwa.    Producenci specjalizujący się w produkcji pszczelarskiej mogą skorzystać z uprzywilejowanych linii kredytowych na ogólnych zasadach udzielania kredytów inwestycyjnych z dopłatą Agencji Restrukturyzacji i Mo-dernizacji Rolnictwa do oprocentowania na: realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie i usługach dla rolnictwa oraz przetwórstwa rolno-spożywczego, zakup gruntów rolnych, utworzenie lub urządzenie gospodarstw rolnych przez osoby, które nie przekroczyły 40 roku życia, przedsięwzięcia inwestycyjne tworzące nowe stałe miejsca pracy w działalnościach pozarolniczych w gminach wiejskich oraz gminach miejsko-wiejskich gwarantujących zatrudnienie ludności wiejskiej, a także na utworzenie lub urządzenie gospodarstwa rolnego w ramach realizacji zaakceptowanego przez Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministerstwo Finansów programu osadnictwa rolniczego na gruntach skarbu państwa.    Jednocześnie odpowiadając na pytania zawarte w interpelacji uprzejmie informuję, że:    1. Nie zostały podjęte inicjatywy ustawodawcze nad projektem ustawy o pszczelarstwie.    2. Aktualnie w ministerstwie trwają prace nad ukończeniem opracowania programu rozwoju hodowli i produkcji pszczelarskiej do 2010 r. Program przewiduje uregulowanie systemowych zasad funkcjonowania polskiego pszczelarstwa i polskiej hodowli pszczół. Będzie on zawierał formy wspomagania środkami budżetowymi i pozabudżetowymi, uwzględniając m.in. następujące zagadnienia:    - założenia zmian ilościowych pszczół do 2010 r.,    - ocenę stanu hodowli pszczół i jej wpływ na produkcję pszczelarską,    - kierunki doskonalenia genetycznego pszczół,    - kierunki dotowania hodowli pszczół ze środków przeznaczonych na wspieranie postępu w produkcji zwierzęcej,    - kierunki zmian w organizacji hodowli, w tym zagadnienia dotyczące systemu oceny pszczół, stąd i rejonów zachowawczych pszczół miejscowych, rezerwy genetycznej, utworzenia ksiąg hodowlanych dla poszczególnych linii pszczół,    - sposoby interwencjonizmu.    Jednakże środki, jakie będą mogłby być przeznaczone na ten cel będą uzależnione od wielkości przyznanego na rok 2000 i lata następne budżetu na wspieranie hodowli w produkcji zwierzęcej. Ograniczana w ostatnich latach wielkość środków finansowych na wspieranie postępu w produkcji zwierzęcej może mieć negatywny wpływ na zakres wspierania pszczelarstwa.    3. Decyzją ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej z dnia 30 kwietnia 1998 r. został powołany zespół opiniodawczo-doradczy ds. dostosowania polskiego sektora rolnego i obszarów wiejskich do standardów Unii Europejskiej, w skład którego wchodzą przedstawiciele instytucji, organizacji i podmiotów gospodarczych sektora rolno-spożywczego w Polsce. Członkiem tego zespołu reprezentującym środowisko pszczelarskie jest prezes zarządu Polskiego Związku Pszczelarskiego pan Lech Sęczyk. Zgodnie z powyższą decyzją oraz ustaleniami podjętymi na posiedzeniu zespołu współpraca ww. jednostek, a więc również związków pszczelarskich z grupami roboczymi odbywa się w ramach bezpośrednich roboczych kontaktów z przewodniczącymi i sekretarzami grup, którzy korzystają z doświadczenia i praktycznej wiedzy specjalistów członków związków, np. przy rozwiązywaniu problemów z danej dziedziny czy opracowywaniu ekspertyz.    4. Strona polska jest po przeglądzie prawa Unii Europejskiej w obszarze ˝Rolnictwo˝ w zakresie pszczelarstwa, w trakcie którego nie zostały zidentyfikowane żadne akty prawne regulujące zagadnienie przyznawania pszczelarzom dopłat za zapylanie przez pszczoły upraw roślin owadopylnych. W związku z tym byłbym wdzięczny za wskazanie źródeł i podstaw prawnych, które mogłyby stanowić podstawę do tego typu dopłat w krajach członkowskich UE.    5. W dłuższych okresach czasu Polska nie jest importerem ani eksporterem miodu. Występujący okresowo import lub eksport miodu ma charakter uzupełniający i dotyczy krótkookresowego niedostatku, czy też nadmiaru miodu, lub też ma charakter koniunkturalny. Pod względem zaopatrzenia w ten produkt jesteśmy krajem samowystarczalnym. Import i eksport miodu kształtował się następująco (tab. 3). Lata Import(w tonach) Eksport(w tonach) 1993 425 802 1994 442 568 1995 555 201 1996 619 46 1997 2204 295 1998 1270 183    Krajowy rynek miodu chroniony jest wysokimi stawkami celnymi. Od wartości importowanego miodu pobierane jest cło autonomiczne w wysokości 42%, natomiast stawka celna konwencyjna (związana w WTO) wynosi 106%, która corocznie ulega obniżce i w roku 2000 będzie wynosiła 89%. Jednakże należy podkreślić, że tak wysoka ochrona polskiego rynku miodu nie będzie możliwa w przyszłości, a polski miód, chociaż jakościowo bardzo dobry, jest jednocześnie drogi, a będzie musiał konkurować z miodem europejskim w momencie otwarcia granic po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Ponadto należy wziąć pod uwagę, że przepisy handlu światowego przewidują zniesienie barier celnych, a więc już teraz należy myśleć o obniżeniu kosztów produkcji.    Corocznie minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej wydaje rozporządzenie określające wielkości progowe i ceny progu dla towarów rolnych przywożonych z zagranicy. Na tej podstawie, jako środek ochronny, mogą być nakładane opłaty celne dodatkowe. Zgodnie z polską listą koncesyjną do WTO istnieje również możliwość podniesienia stawki celnej na miód do wysokości cła konwencyjnego 97,5% w 1999 r., a do 89% w roku 2000. Należy jednak zaznaczyć, że z uwagi na niejednoznaczną interpretację zasady ˝standstill˝ w Układzie Europejskim (Unia Europejska interpretuje, że stawki celne powinny być stałe od momentu wejścia w życie postanowień Układu Europejskiego, tj. od 1 marca 1992 r.) podniesienie stawki celnej będzie negatywnie wpływało na relacje handlowe z UE, a tym samym utrudniało poprawę dostępu do rynku towarów polskich na rynek Unii Europejskiej. Sytuację taką pogłębia fakt, że Polska w ciągu ostatnich lat podniosła stawki celne na wiele innych produktów.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Andrzej Łuszczewski    Warszawa, dnia 28 lipca 1999 r.