Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zadłużenia Państwowej Straży Pożarnej wobec strażaków

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji nr 2818, z dnia 10 listopada 1999 r., posła na Sejm RP pana Jerzego Jaskierni, w sprawie sytuacji finansowej Państwowej Straży Pożarnej, uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.    Minister spraw wewnętrznych i administracji dostrzega problemy finansowe PSP. Były one związane m.in. z wysokim poziomem zobowiązań wymagalnych na koniec 1998 r. w kwocie 33 mln zł, głównie z tytułu niewypłaconych w terminie ustawowych świadczeń należnych strażakom zwalnianym ze służby oraz pomocy mieszkaniowej przysługującej na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (DzU nr 88, poz. 400, z późn. zm.). W kwietniu 1999 r. minister finansów, na wniosek ministra spraw wewnętrznych i administracji, przesunął do budżetów wojewodów kwotę 15 mln zł. Działanie to umożliwiło pokrycie zobowiązań wobec zwalnianych funkcjonariuszy. Nadal jednak nie został rozwiązany problem pomocy mieszkaniowej. W związku z powyższym minister spraw wewnętrznych i administracji w dniu 21 czerwca br. wystąpił do wiceprezesa Rady Ministrów - ministra finansów pana Leszka Balcerowicza o zwiększenie - z rezerwy celowej ujętej w części 83, dział 97, rozdział 9718, poz. 57 ustawy budżetowej na 1999 r. - budżetów wojewodów o kwotę 17 803 tys. zł (w dniu 12 kwietnia br. pismo w tej sprawie zostało skierowane również do pani Haliny Wasilewskiej-Trenkner, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów). Ponowne wystąpienie w tej kwestii minister spraw wewnętrznych i administracji skierował w dniu 19 października 1999 r. do ministra finansów. Do chwili obecnej odpowiedzi nie otrzymaliśmy.    Istotną kwestią pozostaje sprawa zrównania poziomu uposażeń strażaków z poziomem uposażeń policjantów. W dniu 9 kwietnia 1997 r., w obecności ówczesnego podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji pani Katarzyny Marii Piekarskiej, zawarto porozumienie pomiędzy komendantem głównym Państwowej Straży Pożarnej a Krajową Sekcją Pożarnictwa NSZZ ˝Solidarność˝, Związkiem Zawodowym Strażaków ˝Florian˝ i NSZZ Pracowników Pożarnictwa. W oparciu o program opracowany zgodnie z ww. porozumieniem minister spraw wewnętrznych i administracji, na etapie opracowywania projektów budżetu na 1998, 1999 i 2000 r., występował do ministra finansów o dodatkowe środki finansowe. Niestety, ograniczone możliwości budżetu państwa sprawiły, że możliwy był jedynie niewielki wzrost wskaźnika wielokrotności stanowiącego przeciętne uposażenie strażaków (z 1,39 w roku 1997 do 1,43 w roku 1999). Tym samym etapowe zrównanie do 2000 r. uposażeń strażaków PSP z uposażeniami policjantów stało się niemożliwe.    W związku z powyższym w dniu 12 kwietnia 1999 r. zawarte zostało kolejne porozumienie pomiędzy ministrem spraw wewnętrznych i administracji a związkami zawodowymi działającymi w Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z postanowieniami porozumienia termin zrównania uposażeń funkcjonariuszy PSP z poziomem uposażeń policjantów został przesunięty na rok 2002. Ustalono również, iż w przyszłym roku poziom uposażeń strażaków PSP powinien wynieść 93% poziomu uposażeń funkcjonariuszy Policji (w 2001 r. - 97%, w 2002 r. - 100%). W związku z określonym w porozumieniu terminem minister spraw wewnętrznych i administracji dwukrotnie występował do wiceprezesa Rady Ministrów - ministra finansów pana Leszka Balcerowicza o uwzględnienie w projekcie budżetu MSWiA na rok 2000 dodatkowych środków w wysokości 84 378 tys. zł na uposażenia strażaków. Umożliwiłoby to podniesienie wskaźnika wielokrotności do poziomu 1,63 na realizację tego przedsięwzięcia. Wobec braku możliwości uzyskania tych środków resort spraw wewnętrznych i administracji, składając projekt budżetu na rok 2000, zwrócił się do wiceprezesa Rady Ministrów - ministra finansów o środki umożliwiające podwyższenie wskaźników dla wszystkich grup funkcjonariuszy resortu o 0,05 (dla funkcjonariuszy PSP do poziomu 1,48).    W odpowiedzi na powyższe wystąpienie pan Jerzy Miller - sekretarz stanu w Ministerstwie Finansów poinformował ministra spraw wewnętrznych i administracji, że problem ten będzie przedmiotem prac zespołu do spraw wynagrodzeń służb mundurowych. Zespół ten powołano zarządzeniem nr 88 prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1998 r., a jego przewodniczącym został ówczesny minister pracy i polityki socjalnej. Celem prac tego zespołu jest przygotowanie i przedłożenie do akceptacji prezesa Rady Ministrów projektu zmian systemu wynagradzania służb mundurowych. Bazą do ustalenia relacji wynagrodzeń pomiędzy ww. służbami będą wyniki wartościowania pracy.    Problem dodatkowych środków na uposażenia funkcjonariuszy PSP był podnoszony także na posiedzeniach Rady Ministrów poświęconych projektowi budżetu państwa na rok 2000. Niestety, trudna sytuacja finansowa budżetu państwa uniemożliwiła w przedłożonym przez rząd sejmowi RP projekcie ustawy budżetowej na 2000 r. zaplanowanie zwiększonych środków, pozwalających na szybsze tempo wzrostu wynagrodzeń strażaków w porównaniu z innymi służbami mundurowymi. Tempo wzrostu uposażeń funkcjonariuszy PSP oraz pozostałych funkcjonariuszy oraz żołnierzy resortu spraw wewnętrznych i administracji wyniesie w przyszłym roku 6,7%. W tym kontekście należy zauważyć, że pomimo trudności budżetowych MSWiA w 1999 r. przeznaczyło dodatkowe środki na likwidację różnic w wysokości pomocy urlopowej przysługującej strażakom i żołnierzom zawodowym oraz zmniejszenie o połowę dysproporcji między równoważnikiem remontowym przysługującym strażakowi i żołnierzowi zawodowemu, co wpłynęło w pewnym stopniu na poprawę sytuacji materialnej strażaków.    W kolejnym piśmie F-Z-CK-1357/99 z dnia 9 czerwca 1999 r. minister spraw wewnętrznych i administracji podtrzymał stanowisko dotyczące zrównania uposażeń strażaków PSP z uposażeniami policjantów począwszy od 2000 r., a co za tym idzie - konieczności zabezpieczenia stosownych środków w budżecie.    Ponadto pragnę podkreślić, że w projekcie budżetu państwa na 2000 r. wydatki dla PSP zaplanowano na preferencyjnym poziomie, wyższym w stosunku do 1999 r. o 8,5% (realnie o 2,6%). W ramach tego zwiększenia przewidziano m.in. środki finansowe na Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy na obszarze RP w kwocie 23 500 tys. zł, z przeznaczeniem głównie na ratownictwo medyczne i ekologiczne. W latach 2000-2001 zwiększenie środków finansowych na ww. wieloletnią inwestycję wyniesie razem 87 mln zł. Wyższy od wskaźnika prognozowanego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych wzrost nakładów na PSP powinien umożliwić szybsze tempo zakupów sprzętu i wyposażenia osobistego strażaków.    Niestety, istniejąca sytuacja stwarza potencjalne zagrożenie powstania niebezpieczeństwa dekapitalizacji sprzętu. W strukturze wydatków na eksploatację sprzętu w Państwowej Straży Pożarnej 50% środków finansowych (w 1998 r. była to kwota 10 mln zł) przeznacza się na zakup materiałów pędnych i smarów. Na zakup części zamiennych oraz naprawy realizowane w zewnętrznych warsztatach naprawczych PSP wydatkuje 35% środków przewidzianych na eksploatację (w 1998 r. - 7,2 mln zł), natomiast 15% środków przeznacza się na opłaty o charakterze ˝obowiązkowym˝ (badania rejestracyjne pojazdów, ubezpieczenia komunikacyjne, badania sprzętu objętego dozorem technicznym).    W następstwie zaistniałego w bieżącym roku 50-procentowego wzrostu cen paliw szacowany na około 3 mln zł wzrost wydatków na materiały pędne mógłby być zrównoważony w zasadzie tylko poprzez ograniczenie o wyżej wymienioną kwotę wydatków na inne cele, w tym również na części zamienne i obsługi serwisowe. Istnieje przy tym realne zagrożenie, że ograniczanie nakładów na powyższe cele w dłuższej perspektywie wpłynie na obniżenie wskaźnika sprawności technicznej sprzętu, a w konsekwencji przedwczesną jego dekapitalizację.    W związku z powyższym projektowane dla Państwowej Straży Pożarnej limity budżetowe na rok 2000 nie zapewniają wystarczających środków na znaczącą poprawę niekorzystnej sytuacji w zakresie zakupu środków transportowych oraz sprzętu specjalistycznego. Dlatego też wieloletnie zaległości, pomimo zwiększonych środków budżetowych, są trudne do przezwyciężenia.    W ciągu ostatnich dwóch lat w Państwowej Straży Pożarnej została osiągnięta znacząca poprawa wyposażenia strażaków w środki ochrony indywidualnej. Zostało to spowodowane wprowadzeniem nowych wzorów odzieży specjalnej i ekwipunku osobistego oraz surowszymi normami w tym zakresie. Nowy rodzaj ubrań specjalnych, butów oraz ubrań koszarowych znacząco podniósł komfort pracy i służby strażaków oraz poprawił ich zabezpieczenie przed działaniem szkodliwych czynników podczas pożarów i innych działań ratowniczych. Pomimo znaczącego niedofinansowania PSP zakupy te traktowane były priorytetowo. W rezultacie udało się osiągnąć wysoki stopień zaspokojenia potrzeb strażaków, jeśli chodzi o:    - ubrania specjalne (w 95%),    - buty specjalne gumowe (w 97%),    - rękawice specjalne (w 88%).    Niedostatki wyposażenia dotyczą ubrań koszarowych, sztormiaków, butów specjalnych (skórzanych), niepalnych kominiarek oraz rękawic. Na uzupełnienie tego typu wyposażenia potrzeba 16 mln zł.    Sytuacji tej nie poprawią także założenia projektu ustawy budżetowej na rok 2000, który zakłada wzrost wydatków w części 42 nominalnie o 8,5% (realnie o 2,8%), a w komendach wojewódzkich i powiatowych (miejskich) Państwowej Straży Pożarnej - nominalnie o 8,4% (realnie o 2,6%), w tym komendy wojewódzkie - wzrost nominalny o 0,2% (realnie zmniejszenie o 5,5%), komendy powiatowe (miejskie) - wzrost nominalny o 9,4% (realny o 3,7%).    Przyjmując założenie utrzymania się w roku 2000 takiej samej liczby przeprowadzanych przez SPS interwencji (ok. 240 tys. w bieżącym roku), należy stwierdzić, iż nakłady finansowe w przeliczeniu na jedną akcję ratowniczo-gaśniczą pozostaną niezmienione. Oznaczać to będzie dalsze utrzymywanie się niekorzystnej - notowanej od 1997 r. - tendencji.    Jednocześnie informuję, że budżet jednostek Państwowej Straży Pożarnej na 2000 r. w zakresie pozostałych wydatków bieżących zakłada jedynie wzrost z tytułu przewidywanego wskaźnika inflacji. Zatem, przy zakładanym wzroście wskaźników budżetowych w roku 2000 o 7%, aby utrzymać poziom wydatków z roku 1993, budżet PSP ogółem w zakresie wydatków rzeczowych winien wynosić 318 931 tys. zł. Projekt ustawy budżetowej zakłada wydatki w kwocie 144 836 tys. zł.    W wyniku podejmowanych przez resort spraw wewnętrznych i administracji starań pojawiła się możliwość realizacji cytowanego powyżej porozumienia (w wysokości 1/4 kwoty potrzebnej do wykonania przyjętego na rok 2000 programu), dzięki wprowadzeniu przez Komisję Administracji i Spraw Wewnętrznych Sejmu RP zapisu zawierającego propozycję przyznania dodatkowych środków w kwocie 22 500 tys. zł w części 42, dział 93, rozdział 9316, z przeznaczeniem ich na wzrost uposażeń funkcjonariuszy PSP.    Na zakończenie pragnę zaznaczyć, że kierownictwo resortu spraw wewnętrznych i administracji będzie kontynuowało zdecydowane działania zmierzające do poprawy sytuacji materialnej funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej. Przedstawiając powyższe informacje, jednocześnie serdecznie dziękuję za osobiste zainteresowanie sprawami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego kraju i Państwowej Straży Pożarnej.    Korzystając z okazji, uprzejmie proszę pana posła o czynne wspieranie działań prowadzonych na rzecz pozyskania zwiększonych środków budżetowych z przeznaczeniem na potrzeby Państwowej Straży Pożarnej.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Antoni Podolski    Warszawa, dnia 7 grudnia 1999 r.