Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad sprawowania nadzoru nad rynkiem rolno-spożywczym

   Odpowiadając na przekazaną przez pana marszałka interpelację pana posła Wiesława Kaczmarka, pozwalam sobie przedstawić informacje na temat Warszawskiego Rolno-Spożywczego Rynku Hurtowego SA.    - Odpowiedź na pytania 1, 3, 5, 6 i 7:    Warszawski Rolno-Spożywczy Rynek Hurtowy SA to inwestycja, która została zrealizowana zgodnie z założeniami ˝Programu organizacji rynków hurtowych i giełd towarowych do 2000 r.˝ przyjętego w 1996 r. przez kierownictwo Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.    Inwestycja, zgodnie z pierwotnymi założeniami, kosztowała 57 150 000 USD.    Na ten koszt składają się:    1) wartość terenu przedsięwzięcia - 3 300 000 USD,    2) koszt inwestycyjny przedsięwzięcia - 27 207 000 USD,    3) koszt infrastruktury, który zgodnie z warunkami zabudowy musiał być sfinansowany przez spółkę realizującą przedsięwzięcie - 24 703 000 USD,    4) koszt finansowania zewnętrznego - 1 900 000 USD,    5) koszt pozyskania operatorów i kreowania wizerunku przedsięwzięcia - 40 000 USD.    Nakłady te zostały sfinansowane w sposób następujący:    1) kapitał akcyjny - 74 780 000 PLN,    w tym:    - agencje rządowe - 48 700 000 PLN,    - wojewoda mazowiecki - 100 000 PLN,    - miasto i gmina Ożarów Mazowiecki - 200 000 PLN,    2) kapitał obcy:    - kredyt Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju - 15 100 000 USD    - kredyt Kredyt Banku SA - 9 850 000 USD    - pożyczka Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska (poprzez BOŚ) - 2 500 000 PLN.    Należy podkreślić, że nie nastąpiło w trakcie realizacji inwestycji przekroczenie kosztów przedsięwzięcia, a gospodarowanie środkami publicznymi i prywatnymi było zgodne z założonym wcześniej preliminarzem wydatków. Inwestycja została zakończona w kwietniu 1999 r. a przekazana w maju do eksploatacji. Warszawski Rolno-Spożywczy Rynek Hurtowy SA do tej pory nie funkcjonuje w sposób zgodny z wcześniejszymi założeniami.    Na tę sytuację składają się następujące przyczyny:    1. Resortowy ˝Program organizacji rynków hurtowych i giełd towarowych do 2000 r.˝ nie został do końca zrealizowany z powodu nadmiernego rozbudowania miejsc lokalizacji rynków hurtowych, co doprowadziło do wypaczenia założeń tego programu zarówno co do ilości, jak i struktury rynków włączonych do programu. Nastąpiło rozproszenie środków finansowych kierowanych przez agencje rządowe na realizację budowy inwestycji. Założenia przyjęte w programie resortowym zatwierdzonym 17 lipca 1996 r. mówiące o źródłach finansowania przedsięwzięć nie sprawdziły się w praktyce. Dotyczy to w szczególności udziału producentów rolnych i samorządów lokalnych w strukturze kapitałowej spółek rynków hurtowych. Do tego przyczyniły się przede wszystkim malejące dochody rolników, którzy nie mają w związku z tym możliwości obejmowania większościowych pakietów akcji i znaczącego wpływu na działalność samego rynku. Mniejsze zainteresowanie, niż zakładano, wykazały również samorządy lokalne, mimo że inwestycje te w wielu przypadkach mają charakter komunalny. Nie są zainteresowane również inne instytucje finansowe (banki) inwestowaniem w budowę tego typu przedsięwzięć ze względu na niski stopień zysku. Nie bez przyczyny na taką postawę ma fakt żywiołowego powstawania sieci supermarketów o kapitale najczęściej zagranicznym.    Budowa sieci rynków hurtowych to nie tylko budowa pomieszczeń handlowych, ale również przygotowanie środowiska producentów do działania na rynku, w tym temacie zrobiono niewiele.    2. Rynek hurtowy w Broniszach został utworzony jako zaplecze aglomeracji Warszawy i jej okolic. Niestety władze miasta nie doceniają tego przedsięwzięcia, akceptując ˝stare˝ targowiska, które w tym okresie były utworzone w sprzeczności z normami sanitarnymi, budowlanymi i przeciwpożarowymi. Doszło tu do paradoksu: administracja państwowa buduje nowy rynek, przekazując na ten cel środki publiczne, administracja wojewódzka składa deklaracje przeniesienia handlu na ten rynek po jego wybudowaniu (deklaracja ta była złożona w obecności pana posła na uroczystości wmurowania kamienia węgielnego), a w czasie bezpośrednio poprzedzającym otwarcie rynku administracja lokalna wydaje pozwolenia na rozbudowę rynku starego (targowiska).    3. Na niepowodzenie pełnego rozruchu działalności rynku w Broniszach miała wpływ również akcja propagandowa w mediach na temat ˝klęski˝ rynku hurtowego. Przyczyniło się to do odstraszenia potencjalnych klientów rynku hurtowego i pozostania na starych targowiskach.    Biznes plan Warszawskiego Rolno-Spożywczego Rynku Hurtowego SA był tworzony przez trzy niezależne grupy, z czego dwie to podmioty zewnętrzne w stosunku do rynku (Ekspert EBOR oraz Firma Consultingowa TDI); jego oceny dokonały m.in. Ministerstwa: Finansów, Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Przekształceń Własnościowych, Gospodarki. W dwóch ostatnich przypadkach pod pozytywnymi opiniami co do założeń - również ekonomicznych - widnieje podpis pana posła Kaczmarka.    Co do wniosków i oceny założenia ekonomiczno-finansowe dla rynku są poprawne. Potwierdzają to badania realizowane na przełomie sierpnia i września.    Kadra zarządzająca rynkiem jest przez akcjonariuszy oceniana na bieżąco. Działania poszczególnych członków zarządu nie są prowadzone w sprzeczności z prawem i odznaczają się należytą dbałością o majątek spółki. Minister rolnictwa i rozwoju wsi nie jest akcjonariuszem spółki, kontrola pracy zarządu odbywa się za pośrednictwem rady nadzorczej, w skład której wchodzą przedstawiciele agencji rządowych - głównych akcjonariuszy. Kierownictwo MRiRW pozostaje w stałym kontakcie zarówno z przedstawicielami rady nadzorczej, jak i zarządem spółki.    Odpowiedź na pytanie 2:    Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracowało ˝Rządowy program budowy i rozwoju rynków hurtowych i Warszawskiej Giełdy Towarowej˝ - I etap. Program ten został przyjęty przez Radę Ministrów w marcu br. Program zakłada, że priorytet w organizowaniu i wsparciu finansowym ma obok 6 rynków hurtowych również Warszawski Rolno-Spożywczy Rynek Hurtowy SA.    Sfera organizacji rynku rolnego zgodnie z zasadami Unii Europejskiej uznana została za jedno z priorytetowych zadań polityki rozwoju rolnictwa i gospodarki żywnościowej, na co wskazuje ˝Średniookresowa strategia rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich˝.    Zapisy dotyczące wsparcia tworzenia grup producentów rolnych oraz kontynuowania procesu tworzenia rynków hurtowych i giełd zawiera ˝Pakt dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝ przyjęty przez Radę Ministrów 22 lipca br. Podstawą dla ich realizacji są: ustawa o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz ˝Rządowy program budowy i rozwoju rynków hurtowych i Warszawskiej Giełdy Towarowej˝. Ministerstwo rolnictwa, uważając, że niezbędnym i najważniejszym ogniwem rynku rolnego są grupy producentów rolnych i ich związki, przygotowało projekt ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach, który po przyjęciu przez Radę Ministrów w marcu br. został skierowany do Sejmu RP i jest obecnie na końcowym etapie opracowania w komisjach sejmowych.    Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest w trakcie opracowywania II etapu ˝Rządowego programu budowy i rozwoju rynków hurtowych i Warszawskiej Giełdy Towarowej˝. Program ten obejmuje dalszą realizację przedsięwzięć I etapu oraz pozostałe rynki powstałe w ramach programu resortowego. Zdaniem ministerstwa niezbędne jest dalsze wspieranie finansowe procesu budowy infrastruktury rynkowej.    W celu doprowadzenia do ostatecznej przejrzystości na rynku rolnym niezbędnymi regulacjami prawnymi są: ustawa o giełdach towarowych oraz ustawa o domach składowych. Projekt ustawy o giełdach towarowych, której autorem jest Ministerstwo Gospodarki przy współudziale MRiGŻ, znajduje się w Sejmie RP. Również ustawa o domach składowych opracowana w ministerstwie rolnictwa jest przedmiotem końcowych prac parlamentarzystów.    Należy zaznaczyć, że rok bieżący jest rokiem, w którym przygotowano w Ministerstwie RiRW podstawy prawne funkcjonowania rynku w postaci wymienionych projektów ustaw. Wpływ ich na rozwój rynku odczuwalny będzie po ich wejściu w życie, tj. najprawdopodobniej od roku 2000. Przedstawione powyżej programy lub projekty uregulowań rynku rolnego przyczynią się do powstania bardziej przejrzystego rynku rolnego, który jedynie przy współudziale grup producentów rolnych nie tylko sprosta rosnącym wymaganiom konsumentów, ale stanie się nowoczesnym miejscem obrotu artykułów rolnych.    Zdaniem MRiRW niezbędne stają się, tak jak to funkcjonuje w krajach UE, rozwiązania prawne dotyczące rynków hurtowych. Dlatego też ministerstwo przygotowuje w najbliższym czasie projekt ustawy o rynkach hurtowych.    Odpowiedź na pytanie 4:    Trudno porównać ze sobą rynki hurtowe w Elblągu, Radomiu, Rzeszowie z rynkami w Warszawie i Gdańsku. Rynki hurtowe w Elblągu, Radomiu, Zielonej Górze, Rzeszowie są rynkami, które powstały z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury. W związku z powyższym czas adaptacji i rozbudowy był krótszy oraz wysokość nakładów finansowych nieporównywalnie niższa. Każdy z powstałych rynków ma inne lokalne oddziaływanie i strefę wpływów. Każdy z nich ma również innego rodzaju problemy finansowe związane ze zdobyciem kapitału na zakończenie adaptacji lub na zakończenie rozbudowy. Wszystkie te rynki prowadzą działalność handlową, posiadają stałe wpływy od operatorów, oprócz udostępniania miejsc handlowych prowadzą również inną statutową działalność polegającą m.in. na zbieraniu i upowszechnianiu informacji rynkowej, współpracy przy tworzeniu grup producenckich, pośredniczeniu w kojarzeniu ofert handlowych, upowszechnianiu wiedzy wśród producentów i handlowców na temat rynku rolnego itp.    Natomiast rynki hurtowe w Warszawie, Gdańsku, Lublinie, Wrocławiu i Łodzi powstają od podstaw. Założenia projektowe tych rynków powstały w oparciu o najnowocześniejsze rozwiązania, zgodnie z obowiązującymi w krajach Unii Europejskiej. Koszty budowy, ze względu na wielkość tych obiektów i rozwiązania techniczne, są zdecydowanie wyższe niż przy adaptacji istniejących hal, jak to miało miejsce np. w Elblągu. Również czas budowy ze względu na wielkość oraz niezbędne procedury (np. konieczność odbycia międzynarodowych przetargów) jest dłuższy. Rynki te borykają się natomiast z podobnymi trudnościami polegającymi na rozpoczęciu pełnej działalności. Istniejące nadal ˝stare˝ targowiska, które najczęściej nie spełniają podstawowych wymogów bezpieczeństwa, nadal funkcjonują, a nawet otrzymują od władz lokalnych pozwolenia na dalszą działalność i rozbudowę. W związku z tym faktem kierownictwo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeprowadziło cykl spotkań z przedstawicielami władz administracyjnych, samorządowych i jednostek kontrolnych w celu przedstawienia zainteresowanym problemów w skali ogólnokrajowej. W listopadzie przedstawiciel kierownictwa MRiRW uczestniczy w lokalnych spotkaniach, na których rozważane są już konkretne sposoby rozwiązania problemów danego rynku hurtowego. Takie spotkania odbyły się w Warszawie i w Gdański, odbędą się w Lublinie, Łodzi oraz we Wrocławiu.    Inne problemy spotyka Wielkopolska Giełda Rolno-Ogrodnicza SA w Poznaniu. Ten pierwszy profesjonalny rynek hurtowy w Polsce, zbudowany ze środków pomocowych rządu Szwajcarii na terenie 12 ha, po sześciu latach handlu okazał się zbyt mały. Zarząd rynku, wychodząc naprzeciw potrzebom rynku poznańskiego, zdecydował o rozbudowie rynku hurtowego, powiększając go o sektor mięsa, ryb i nabiału, w oparciu o aport terenu miasta Poznania. Obecnie trwają prace organizacyjno-projektowe. Rynek ten uniknął problemów z zasiedleniem, ponieważ władze miasta zlikwidowały targowisko miejskie z dniem uruchomienia Wielkopolskiej Giełdy Rolno-Ogrodniczej SA. Producenci i handlowcy przenieśli swoją działalność na nowy rynek.    Pozwalam sobie przekazać panu posłowi w załączeniu informację (analizę) dotyczącą dotychczasowego funkcjonowania rynków hurtowych, ze szczególnym uwzględnieniem środków finansowych przeznaczonych na ˝Rządowy program budowy i rozwoju rynków hurtowych i WGT˝ - I etap, przyjętą przez KERM w czerwcu 1999 r. Informacja zawiera wszystkie podstawowe dane dotyczące rynków hurtowych objętych programem resortowym i rządowym. Obecnie MRiRW jest w trakcie uaktualniania informacji dla sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi.    Przekazując powyższe informacje, dziękuję panu posłowi za zainteresowanie tematem i wyrażam opinię, że współpraca przy rozwiązywaniu problemów związanych z budową infrastruktury rynku rolnego przyczyni się do prawidłowego jej rozwoju.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Andrzej Łuszczewski    Warszawa, dnia 16 listopada 1999 r.