Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie uniemożliwiania przez wojewodów realizacji ustawowych uprawnień przyznanych samorządom terytorialnym w zakresie powoływania przez starostów powiatowych zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawnośc

   W odpowiedzi na interpelację poseł Danuty Grabowskiej, przekazaną przy piśmie z dnia 10 grudnia br. znak SPS-0202-2503p/99, w sprawie sytuacji prawnej powiatowych zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności i w jej kontekście zasadności stanowiska wojewody mazowieckiego, który uniemożliwił powiatom tego województwa powołanie na swoim trenie powiatowych zespołów, na przykładzie Starostwa Powiatowego w Radomiu, pozwolę sobie przedstawić złożoność zaistniałej sytuacji.    1. Kwestię powoływania powiatowych zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności oraz sposób finansowania tych zespołów reguluje przepis art. 6 ust. 2 i 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 123, poz. 776 z późn. zm.) oraz ustawa budżetowa. Przepis art. 6 ust. 2 daje starostom upoważnienie do powołania powiatowego zespołu orzekającego tylko dla ich powiatu lub do zawarcia z innymi starostami porozumienia w sprawie powołania powiatowego zespołu wspólnego dla zainteresowanych powiatów. Ust. 7 tego artykułu stanowi, iż wydatki związane z tworzeniem i działalnością zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności pokrywane są z budżetu państwa. Ustawa budżetowa na rok 1999 ujmuje te wydatki jako dotacje celowe pozostające w dyspozycji wojewodów z przeznaczeniem na zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez powiaty (dział 86 - Opieka społeczna, rozdział 8619 - Zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności - w częściach budżetowych wojewodów). Wojewoda jako dysponent tych środków odpowiada za sposób ich wydatkowania. Może zatem odmówić ich przyznania ustalając, że z uwagi na skromne środki finansowe może zabezpieczyć do końca bieżącego roku tylko finansowanie działalności dotychczasowych powiatowych zespołów, tj. tych, które zostały przekształcone z zespołów wojewódzkich. Taka sytuacja miała miejsce w woj. mazowieckim.    2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU nr 133, poz. 872) stworzyła przepisem art. 23 możliwość dokonywania zmian zasięgu terytorialnego poszczególnych powiatowych zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności - przekształconych mocą tej ustawy z wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności z dniem 1 stycznia 1999 r. Zainteresowanie starostów w odłączeniu się z dotychczasowego powiatowego zespołu i powołaniu powiatowego zespołu na swoim trenie implikowało potrzebę zasygnalizowania im konieczności dokonania analizy rzeczywistych potrzeb powołania w powiecie takiego zespołu. Pismem z dnia 22 kwietnia br., znak BON 077.I.02291/JO, pełnomocnik rządu do spraw osób niepełnosprawnych Joanna Staręga-Piasek zwróciła się do wszystkich starostów sygnalizując rozważenie w tym kontekście takich kryteriów, jak liczba osób niepełnosprawnych w powiecie, symulacyjne wyliczenie liczby potencjalnych wnioskodawców o ustalenie stopnia niepełnosprawności, możliwość zabezpieczenia bazy lokalowej i kadrowej dla potrzeb powiatowego zespołu. Podkreślił jednocześnie, że minister pracy i polityki socjalnej nie dysponuje rezerwą budżetową na pokrycie wydatków związanych z tworzeniem i działalnością nowo powoływanych zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności, oraz że wydatki na ten cel mogą być zabezpieczone wyłącznie w drodze przesunięcia przez wojewodę środków finansowych pomiędzy powiatami wraz z przejmowanymi przez nie zadaniami w zakresie orzekania o stopniu niepełnosprawności.    Niestety, wielu starostów odczytało to pismo wyłącznie jako zachętę do utworzenia powiatowego zespołu na sowim terenie, nie zaś do rozważenia zasadności jego powołania.    Przywołana wyżej ustawa z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy (...) nałożyła na starostów (prezydentów miast) obowiązek wyrażenia, najpóźniej do 30 czerwca 1999 r., swojego stanowiska odnośnie do powołania powiatowego zespołu. Takim stanowiskiem mogło być również zawarcie porozumienia między powiatami akceptującego dotychczasowy zasięg terytorialny powiatowego zespołu. Takie porozumienia były zawierane m.in. ze względu na rachunek ekonomiczny wskazujący na nieopłacalność powoływania powiatowego zespołu w powiecie, dla którego wydano w skali I półrocza małą liczbę orzeczeń o stopniu niesprawności.    W swoim kolejnym piśmie do starostów, z dnia 30 lipca br. znak BON077.I.4588/99/JJ pełnomocnik rządu do spraw osób niepełnosprawnych podkreślił, że wojewoda jako dysponent środków finansowych na działalność powiatowych zespołów odpowiada za sposób ich wydatkowania i z tego względu starostowie zamierzający powołać po dniu 30 czerwca 1999 r. powiatowy zespół winni uzyskać w tej sprawie aprobatę wojewody, jako równoznaczną z decyzją finansową o pokryciu ze środków budżetowych kosztów działalności tego zespołu. Ewentualne deklaracje starostów odnośnie do partycypowania powiatu w wydatkach związanych z powołaniem i działalnością powiatowego zespołu w bieżącym roku nie zmienią faktu, iż koszty tej działalności obciążać będą w perspektywie lat następnych budżet państwa. Pismo to było odpowiedzią także dla tych starostów, którzy w korespondencji kierowanej do pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych deklarowali zainteresowanie w powołaniu powiatowego zespołu, w twym do starosty powiatu radomskiego. Pragnę tu podkreślić, że im więcej zespołów zostanie powołanych, tym większe będzie obciążenie budżetu państwa kosztami ich funkcjonowania.    3. W ustawie budżetowej na rok 1999 w budżecie wojewodów w dziale 86 - Opieka społeczna, rozdziale 8619 - Zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności dla woj. mazowieckiego przyjęto wydatki w kwocie 1190 tys. zł jako dotację celową dla powiatów na sfinansowanie zadań z zakresu administracji rządowej. Wojewoda mazowiecki uwzględnił wydatki dla Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Radomiu w kwocie 149 tys. zł. Wymieniony zespół został przekształcony z Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dniem 1 stycznia 1999 r. - z mocy art. 23 przywołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zespół ten objął działalnością orzeczniczą 9 powiatów.    Z informacji nadesłanych do Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych przez powiatowe zespoły wynika, że wydatki tego zespołu w I półroczu br. wyniosły 91 531 zł, co stanowi 61,4% wydatków rocznych. Wydatki osobowe wyniosły 76 807 zł, tj. 83,9% wydanej kwoty. Na wydatki te składały się wynagrodzenia wraz z pochodnymi pracowników etatowych zespołu oraz wydatki związane z umowami cywilno-prawnymi zawieranymi z członkami składów orzekających o stopniu niepełnosprawności. Wydano 1009 orzeczeń. Koszt jednostkowy orzeczenia wyniósł 91 zł. Koszt ten jest wypadkową wydanej liczby orzeczeń oraz wydatków związanych z tymi orzeczeniami, w których, jak wynika z powyższych danych, znaczący udział stanowią wydatki osobowe.    Wysoki udział procentowy twych wydatków występuje także w pozostałych powiatowych zespołach. Biuro pełnomocnika rządu mając na uwadze obniżenie tych kosztów, wskazywało na naradach szkoleniowo instruktażowych dla przewodniczących powiatowych zespołów na możliwość organizowania wyjazdowych składów orzekających na terenie obsługiwanych powiatów.Taka forma organizacyjna umożliwiłaby powoływanie do składów orzekających o stopniu niepełnosprawności specjalistów z danego powiatu, a także skróciłaby dojazd osób orzekanych na posiedzenie składu orzekającego.    Utworzenie w Radomiu drugiego powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności działającego równolegle z już istniejącym zespołem oznaczałoby:    1) wzrost wydatków osobowych i rzeczowych w związku z koniecznością zatrudnienia pracowników w nowo powołanym zespole oraz wydatków związanych z eksploatacją pomieszczeń tego zespołu,    2) wzrost kosztu jednostkowego orzeczenia, ponieważ każdy z dwóch powiatowych zespołów wydawałby odpowiednio mniej orzeczeń od dotychczasowego powiatowego zespołu. Zachodziłaby zatem niekorzystna odwrotnie proporcjonalna zależność, tj. im mniej wydawanych przez zespół orzeczeń, tym wyższy koszt jednostkowy orzeczenia,    3) zmniejszenie pozostałej zespołowi na II półrocze kwoty 57 469 zł o wnioskowaną przez wicestarostę Zdzisława Kieszkowskiego kwotę 27 440 zł na rzecz nowego powiatowego zespołu w Starostwie Powiatowym w Radomiu. Pozostała kwota 30 029 zł jak i kwota przekazana nowemu zespołowi nie zabezpieczyłyby działalności orzeczniczej tych zespołów do końca roku, co groziłoby jej zaprzestaniem z powodu braku środków finansowych lub koniecznością dofinansowania tej działalności ze środków samorządowych w sytuacji, gdy orzekanie dla celów pozarentowych nie jest zadaniem własnym powiatu, lecz zadaniem administracji rządowej zlecanym powiatom do realizacji i z tego tytułu finansowanym przez budżet państwa.    4. Prawdą jest, że w I półroczu br. zwolniono w Powiatowym Zespole w Radomiu dwóch pracowników wypłacając im stosowne odprawy. Nie jest natomiast prawdą, że zespół ten zaprzestał rozpatrywania wniosków z powiatów, dla których przewidywano powołanie nowego powiatowego zespołu w Starostwie Powiatowym w Radomiu. W okresie od 1 stycznia do 28 grudnia 1999 r. przyjęto ogółem 2384 wnioski, wydano 2052 orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w tym dla powiatów: Radom miasto - 1141, Radom powiat - 387, Grójec - 191, Kozienice - 162, Białobrzegi - 63, Lipsko - 176, Przysucha - 70, Szydłowiec - 152, Zwoleń - 42. W okresie od 1 listopada do 15 grudnia br. Powiatowy Zespół wydał 328 orzeczeń, w tym dla powiatów: Radom miasto - 157, Radom powiat - 52, Kozienice - 24, Zwoleń - 8, Grójec - 30, Szydłowiec - 21, Przysucha - 10, Lipsko - 18, Białobrzegi - 8. W dniu 29 grudnia br. odbędzie się posiedzenie składu orzekającego o stopniu niepełnosprawności dla 20 osób z pow. szydłowskiego.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że wojewoda mazowiecki poinformował wszystkich starostów i prezydentów miast o wysokości założonych dla powiatów kwot wydatków na orzecznictwo pozarentowe w roku 2000. W ich gestii pozostanie zatem decyzja czy w ramach przyznanej kwoty będą finansować własny powiatowy zespół, czy też w celu racjonalizacji w wydawaniu budżetowych środków podpiszą stosowne porozumienie z innymi powiatami o powołaniu wspólnego powiatowego zespołu.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Joanna Staręga-Piasek    Warszawa, dnia 27 grudnia 1999 r.