Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji w zakresie finansowania przez gminy szkolnictwa podstawowego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni z dnia 8 stycznia 2001 r. w sprawie sytuacji w zakresie finansowania przez gminy szkolnictwa podstawowego, uprzejmie pana marszałka informuję.    W wyniku sygnalizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego niedoborów środków na wynagrodzenia nauczycieli w 2000 r. został powołany przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego Zespół ds. oceny skutków wdrożenia Karty nauczyciela. Komisja przyjęła kwotę 1 196 000 tys. zł jako niedobór zawartych w części oświatowej subwencji ogólnej środków niezbędnych na sfinansowanie pełnych kosztów wdrożenia zmian w Karcie nauczyciela w roku 2000 oraz rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 11 maja 2000 r.    Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało jednostkom samorządu terytorialnego informację o wysokości ustalonego niedoboru części oświatowej subwencji ogólnej na realizację Karty nauczyciela. Natomiast rząd Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczął przekazywanie stosownych decyzji i środków finansowych jednostkom samorządu terytorialnego. Rząd dołożył wszelkich starań, aby w budżecie roku 2000 znaleźć dodatkowe środki, które pozwoliłyby na pełne zrekompensowanie skutków zmian w Karcie nauczyciela możliwie wielu jednostkom samorządu terytorialnego (w tym zwłaszcza otrzymującym subwencję wyrównawczą) jeszcze w roku 2000. Natomiast tym samorządom, które nie uzyskały pełnej rekompensaty w 2000 r., zapewniono jej pokrycie w roku 2001 - z uwzględnieniem kosztów poniesionych przez te jednostki w związku z późniejszym otrzymaniem środków, w tym ewentualnych kredytów.    Uprzejmie pana marszałka informuję, że wysokość kwot niezbędnych na realizację Karty nauczyciela w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego została określona na podstawie ankiety ˝Rozliczenie skutków wdrożenia nowego systemu wynagradzania nauczycieli˝, w której samorządy przedstawiły informację o skutkach podwyżki płac nauczycielskich w ujęciu miesięcznym. W kalkulacji uwzględniono wynagrodzenia zasadnicze, dodatki (funkcyjny, za warunki pracy, stażowy, motywacyjny) oraz wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i wynagrodzenia dodatkowe w wysokościach podanych przez poszczególne jednostki jako łączne wynagrodzenie nauczycieli zatrudnionych w dniu 10 kwietnia 2000 r. w warunkach przed wprowadzeniem Karty nauczyciela oraz w warunkach po wprowadzeniu karty, biorąc pod uwagę założenia algorytmu przyjętego przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 25 lipca 2000 r. Ostateczna kwota niedoboru środków uwzględnia skutki w skali rocznej wraz z pochodnymi od wynagrodzeń nauczycieli.    Powyższe kryteria naliczania dodatkowych środków z tytułu wdrożenia znowelizowanej Karty nauczyciela zastosowano do wszystkich jednostek samorządu terytorialnego i nie uwzględniają one zobowiązań samorządów wychodzących ponad podane kalkulacje, a wynikające z regulaminów przyjmowanych przez organy prowadzące jednostki oświatowe.    Jednocześnie uprzejmie pana marszałka informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej w uzasadnionych przypadkach dokonało korekty otrzymanych danych statystycznych w zakresie ilości etatów nauczycielskich oraz błędów wypełnienia ankiety. Skutki finansowe wdrożenia Karty nauczyciela w warunkach po korekcie danych i z uwzględnieniem przyjętej metodologii ich naliczania zamknęły się ogółem w kwocie 2 018 114 681 zł. Oznacza to, iż niezbędna nieplanowana kwota z tytułu wprowadzenia Karty nauczyciela ukształtowała się na poziomie 1 286 214 453 zł. Pismem z dnia 29 listopada 2000 r. dodatkowe skutki finansowe w tej wysokości ze wskazanym podziałem na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego zostały przekazane do realizacji Ministerstwu Finansów.    Do dnia 31 grudnia 2000 r. Ministerstwo Finansów przekazało 2748 jednostkom samorządu terytorialnego ogólną kwotę w wysokości 708 285 670 zł. Umożliwiło to pełną realizację skutków finansowych wdrożenia Karty nauczyciela w 1903 jednostkach samorządu terytorialnego. Do uregulowania w 2001 r. pozostała kwota w wysokości 578 203 265 zł, co oznacza, iż 874 samorządom nie można było w pełni zrekompensować skutków wdrażania Karty nauczyciela.    Skutki wdrożenia z dniem 1 stycznia 2000 r. nowego systemu wynagradzania nauczycieli dla miasta i gminy Staszów w woj. świętokrzyskim ustalone zostały w wysokości 1 279 682 zł (300,29 et.). W części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2000 na sfinansowanie tych skutków ujęta była kwota 328 617 zł. Różnica w kwocie 951 065 zł stanowiła niedobór środków dla tej gminy na rok 2000 niezbędny do pełnego sfinansowania skutków znowelizowanej ustawy Karta nauczyciela.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że miasto i gmina Staszów otrzymała pełną kwotę ustalonego niedoboru na wdrożenie nowego systemu wynagradzania nauczycieli w roku 2000 w formie dotacji celowej za pośrednictwem budżetu wojewody świętokrzyskiego w dwóch transzach:    - 180 174 zł - środki ujęte w decyzji ministra finansów z dnia 27 września 2000 r. nr ST4-4830/653/26/2000;    - 770 891 zł - środki ujęte w decyzji ministra finansów z dnia 11 października 2000 r. nr ST4-4830/653/26/2000.    Ponadto uprzejmie pana marszałka informuję, że zgodnie z przyjętą przez rząd autopoprawką do projektu ustawy budżetowej na rok 2001 w części 83: Rezerwy celowe (poz. 64) przewidziana została kwota w wysokości 752 985 tys. zł. Środki z tej rezerwy będą przeznaczone na sfinansowanie skutków Karty nauczyciela w 2000 r. i będą przekazywane do poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego w formie dotacji celowej na dofinansowanie bieżących zadań własnych, związanych z realizacją zadań oświaty i wychowania. Dotacje te będą przekazywane za pośrednictwem wojewodów. Środki z tej rezerwy celowej umożliwią tym jednostkom samorządu terytorialnego, które zaciągnęły kredyty - ich spłatę, a pozostałym realizację wstrzymanych zadań bądź zwrot poniesionych wydatków. Jednak uruchomienie środków ujętych w rezerwie celowej będzie możliwe dopiero po uchwaleniu ustawy budżetowej na 2001 r.    Jednocześnie uprzejmie pana marszałka informuję, że do tego czasu będą trwały intensywne prace w Ministerstwie Finansów i Ministerstwie Edukacji Narodowej, aby wspólnie ze stroną samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego wypracować zasady i tryb udzielania dotacji. Konieczne będzie również zebranie dodatkowych informacji z jednostek samorządu terytorialnego, w tym dotyczących m.in. wysokości zaciągniętych kredytów, odsetek i kosztów obsługi. Informacje te będą zbierane z jednostek samorządu terytorialnego za pośrednictwem regionalnych izb obrachunkowych.    Odnosząc się do pozostałych pytań dotyczących finansowania szkolnictwa podstawowego w roku 2001, ujętych w interpelacji pana posła Jerzego Jaskierni, uprzejmie pana marszałka informuję, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej, która będzie określona w ustawie budżetowej na 2001 r. (po wyodrębnieniu 1% ustawowej rezerwy) zostanie podzielona pomiędzy poszczególne gminy, powiaty i województwa samorządowe, zgodnie z postanowieniami rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 29 grudnia 2000 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego (DzU nr 122, poz. 1330) oraz danych statystycznych GUS na rok szkolny 2000/2001. Rozporządzenie to, utrzymując zasadę, że ˝pieniądz idzie za uczniem˝, co oznacza naliczanie subwencji na podstawie liczby uczniów uczęszczających do placówek prowadzonych (bądź dotowanych) przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego przy zastosowaniu zróżnicowanych wag dla wybranych grup uczniów i wybranych grup szkół, wprowadza jednocześnie nowe elementy. Dla ważniejszych należy zaliczyć:    - algorytmiczne naliczanie subwencji oświatowej dla tzw. biednych jednostek samorządu terytorialnego (otrzymujących subwencję wyrównawczą), w których dochód na jednego mieszkańca stanowi 60% do 85% średniego dochodu na mieszkańca oraz dla gmin, w których dochód na 1 mieszkańca stanowi 60% i mniej średniego dochodu na jednego mieszkańca w kraju;    - nowy sposób naliczania dodatku na dofinansowanie wydatków związanych z racjonalizacją sieci szkolnej. Dodatek jest umownie kalkulowany - według liczby uczniów w szkołach o średniej liczbie uczniów w oddziale 18 i więcej na wsi oraz 24 i więcej w miastach poniżej 5000 mieszkańców. Efektem niżu demograficznego w niektórych gminach jest drastyczny spadek liczby uczniów, ale niejednokrotnie, ze względów społecznych, konieczne jest utrzymanie małych szkół. Te małe szkoły, głównie na wsi, są bardzo kosztowne;    - wprowadzenie nowych wag dotyczących restrukturyzacji sieci szkolnej dotyczących liczby uczniów dowożonych do szkół - wynikających z racjonalizacji sieci szkolnej;    - wprowadzenie wagi związanej z awansem zawodowym nauczycieli;    - wprowadzenie, zgodnie z sugestiami wielu środowisk, wag dla dzieci specjalnej troski, odzwierciedlających sposób kształcenia, a przede wszystkim stopień i typ niepełnosprawności.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Lech Sprawka    Warszawa, dnia 13 lutego 2001 r.