Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ochrony brzegów Bałtyku

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na zapytania postawione przez pana posła Bogdana Lewandowskiego oraz pana posła Jerzego Zakrzewskiego w interpelacji z dnia 22 maja 2000 r., dotyczącej ochrony brzegów Bałtyku, przekazuję następujące informacje:    Do pytania 1: Jak rząd ocenia związane z efektem cieplarnianym zagrożenia dla Polski?    Zapobieganie globalnym zmianom klimatu od kilkunastu lat jest w kręgu zainteresowania zarówno naukowców, jak i polityków. Problem zmian klimatu budzi wiele emocji i kontrowersji. Postępujący rozwój gospodarczy i wzrost liczby ludności świata pozwala przypuszczać, że koncentracja gazów cieplarnianych będzieć nadal rosnąć. Tylko wysiłek wszystkich krajów, działających wspólnie, może przynieść wymierne korzyści w postaci stabilizacji i następnie zmniejszenia antropogenicznej emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, a co za tym idzie zahamowanie zjawiska podnoszenia się poziomu mórz i oceanów na skutek topnienia lodowców.    Polska podpisała Konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu 5 czerwca 1992 r. (ratyfikowała 28 lipca 1994 r.), a tzw. protokół z Kioto, który jest pierwszym protokołem tej konwencji, Polska podpisała 15 lipca 1998 r. Protokół ten jest wyrazem determinacji społeczności międzynarodowej do podjęcia zdecydowanych działań w kierunku ograniczenia emisji gazów szklarniowych i jest reakcją na stosunkowo niską efektywność rozwiązań przyjętych w konwencji ramowej, opierających się na dobrowolnych zobowiązaniach stron do stabilizacji emisji gazów szklarniowych na poziomie roku 1990 (Polska na poziomie roku 1988) oraz reakcją na przewidywany znaczny wzrost emisji gazów szklarniowych w przyszłości w przypadku braku skoordynowanych działań, przeciwdziałających takiemu scenariuszowi.    Z całą pewnością można obecnie powiedzieć, że Polska wywiąże się z zasadniczego zalecenia konwencji klimatycznej, które dotyczy stabilizacji emisji dwutlenku węgla, metanu i podtlenku azotu do końca 2000 r. w stosunku do roku bazowego - 1998. Wynika to z dotychczasowych analiz, które wykazały, że w 1998 r. emisja wymienionych gazów zmniejszyła się o prawie 30%.    Emisja dwutlenku węgla ma zasadniczy udział (przeszło 95%) w ogólnej emisji gazów cieplarnianych w Polsce. Wynika to przede wszystkim z faktu, że ok. 70% energii pierwotnej pochodzi ze spalania węgla kamiennego i brunatnego (ok. 97% emisji dwutlenku węgla w Polsce pochodzi ze spalania paliw) (dane według GUS w oparciu o materiały Ministerstwa Środowiska).    Istotne znacznie dla realizacji zaleceń konwencji klimatycznej, a w przyszłości protokołu z Kioto, mają zatem działania podejmowane w celu redukcji emisji związanej ze spalaniem paliw. Zasadniczą rolę powinny tu zatem odegrać dwie ustawy, które weszły ostatnio w życie i które mają zasadniczy wpływ na gospodarowanie energią, od czego zależy wielkość emisji dwutlenku węgla - ustawa Prawo energetyczne, które reguluje zasady kształtowania polityki energetycznej państwa, zasady i warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw i energii, w tym ciepła oraz działalności przedsiębiorstw energetycznych, jak też ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych, która reguluje: zmniejszenie zużycia energii do budynków mieszkalnych i budynków służących do wykonywania przez jednostki samorządu terytorialnego zadań publicznych na potrzeby ogrzewania oraz podgrzewania wody użytkowej; zmniejszenie strat energii w lokalnych sieciach ciepłowniczych oraz całkowitą lub częściową zamianę konwencjonalnych źródeł energii na źródła niekonwencjonalne, w tym źródła odnawialne.    W ostatnich latach odbyło się też szereg spotkań i konsultacji międzynarodowych, jak też kontynuowano działalność popularyzującą zagadnienia ochrony klimatu oraz informacyjną w zakresie wydarzeń międzynarodowych, polityki, nauki i przedsięwzięć na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych.    Na forum międzynarodowym prowadzone są dyskusje poświęcone metodologiom stosowanym do oceny negatywnych oddziaływań związanych ze zmianami klimatu, wpływem zmian klimatu na kraje szczególnie narażone na skutki zmian klimatu, tj. leżące w strefie suchej i półsuchej, o wysokiej częstotliwości klęsk żywiołowych, kraje położone na niskich wybrzeżach, małe kraje wyspiarskie, kraje o dużym udziale wrażliwych ekosystemów czy też identyfikacją specyficznych potrzeb najmniej rozwiniętych krajów z uwzględnieniem ochrony życia i zdrowia ludzi, problemów żywnościowych, ubóstwa, transferu technologii, budowy zasobów instytucjonalnych, możliwości adaptacyjnych, wprowadzenia systemu ubezpieczeń od katastrofalnych zjawisk.    Polska podejmuje też działania stymulujące rozwój sektora energetyki odnawialnej w naszym kraju, aby zminimalizować negatywne oddziaływanie przemysłu paliwowo-energetycznego na środowisko. Racjonalne wykorzystanie energii ze źródeł niekonwencjonalnych traktowane jest jako istotny komponent zrównoważonego rozwoju państwa i zapisane zostało jako jeden z priorytetów polityki ekologicznej państwa.    Rząd popiera wszelkie działania zmierzające do zwiększenia produkcji tego rodzaju energii. O takim podejściu świadczy m.in. wydanie rozporządzenia przez ministra gospodarki z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej i ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych oraz zakresu tego obowiązku.    Ukazały się kolejne numery biuletynu informacyjnego Ministerstwa Środowiska ˝Zmiany klimatu˝. Przygotowana została też koncepcja merytorycznego i organizacyjnego zakresu projektu Krajowego Programu Klimatycznego.    W połowie 1999 r. zostało powołane Biuro Wykonawcze Konwencji Klimatycznej z siedzibą w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.    Przygotowany program zawiera koncepcję ochrony brzegów w aspekcie zagrożeń erozją morską i zagrożeń powodziowych zaplecza brzegu, wynikających z prognozowanego podnoszenia się poziomu morza dla trzech scenariuszy: wzrostu poziomu morza o 0,3, 0,6 i 1 m w ciągu 100 lat. Analizą objęto wszystkie odcinki brzegów, w tym również brzegi klifowe. W omawianym programie zostanie przedstawiona ogólna strategia odnowy brzegów oraz zakres i koszt technicznych i biotechnicznych prac ochronnych dla trzech okresów: do roku 2010, do roku 2025 i do roku 2050. Sformułowane zostaną również propozycje nowelizacji prawa oraz zalecenia w sprawie użytkowania i rozwoju pasa nadbrzeżnego.    W ww. programie uwzględnia się również powstałą po 1989 r. nową sytuację prawną (m.in. wejście w życie ustawy o obszarach morskich) w pasie nadbrzeżnym, wymagania wynikające z przepisów prawa międzynarodowego (w tym z przepisów i dokumentów określających politykę Unii Europejskiej w odniesieniu do brzegów morskich) i z konwencji helsińskiej, a także obecne i przewidywane zagospodarowanie zaplecza brzegu oraz ochronę wartości przyrodniczych i krajobrazowych, w tym utrzymanie i odbudowę plaż.    W opinii specjalistów zagranicznych, m.in. holenderskich i angielskich, w wyniku dotychczasowych działań Polska posiada jeden z najlepszych na świecie systemów zarządzania strefą brzegową, a stosowane sposoby ochrony brzegów odpowiadają najlepszej światowej praktyce.    Podstawowym ograniczeniem jest brak środków finansowych na prace ochronne, monitoring i niezbędne wyprzedzające prace badawcze. Nakłady na umocnienia brzegu (techniczne i biotechniczne) wynosiły w 1998 r. 13,3 mln zł (ok. 50% potrzeb), w 1999 r. - 13,7 mln zł (ok. 42% potrzeb), a w 2000 r. wyniosą 18,5 mln zł (ok. 43,2% potrzeb).    Począwszy od przyszłego roku szacowane potrzeby na umocnienia brzegu wynosić będą przynajmniej 60 mln zł rocznie. Jest to niezbędna kwota, aby utrzymać brzegi w dobrym stanie tylko w najbardziej newralgicznych rejonach. Natomiast uwzględniając przyspieszony wzrost poziomu morza, wywołany zmianą klimatu, nakłady powinny wynosić 80-90 mln zł rocznie.    Zwiększenie środków na tę dziedzinę w następnych latach wymagać będzie m.in. wsparcia przez parlamentarzystów rządowych propozycji w tym zakresie w trakcie prac nad kolejnymi projektami budżetu państwa.    Licząc na takie wsparcie, w imieniu rządu wyrażam zadowolenie z powodu okazanego przez posłów zainteresowania tematyką ochrony brzegów morskich.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Marek Michalik    Warszawa, dnia 28 czerwca 2000 r.