Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przygotowywanego do wdrożenia podatku katastralnego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Jana Kochanowskiego z dnia 29 listopada 2000 r. w sprawie przygotowywanego do wdrożenia ˝podatku katastralnego˝, przesłaną przy piśmie pana marszałka z dnia 4 grudnia br. (znak SPS-0202-5232/00), uprzejmie wyjaśniam, co następuje:    1. W Ministerstwie Finansów nie są prowadzone prace nad wprowadzeniem ˝podatku katastralnego˝, nie opodatkowuje się katastru, czyli ewidencji nieruchomości. Nieporozumieniem jest nazywanie jakiejkolwiek propozycji zamiany w systemie opodatkowania nieruchomości ˝podatkiem katastralnym˝, nawet jeśli byłby to projekt podatku od wartości nieruchomości. Jeżeli więc nie został przekazany do Sejmu RP projekt ustawy o podatku od wartości nieruchomości, który gruntownie zmieniałby obowiązujące zasady opodatkowania nieruchomości i jednocześnie reformował system opodatkowania nieruchomości, to nie ma merytorycznych podstaw do określenia nawet hipotetycznych skutków nieistniejących rozwiązań dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych. Nie istnieje zatem problem wyceny nieruchomości dla celów podatkowych, zarówno wykorzystywanych do działalności gospodarczej, jak i nieruchomości mieszkalnych.    2. W resorcie finansów prowadzone są natomiast prace studialne i koncepcyjne nad możliwością zmiany dotychczasowego systemu opodatkowania nieruchomości. Projektowane rozwiązania mają zapewnić stabilne i wydajne źródło dochodów własnych gmin oraz racjonalniejsze rozłożenie ciężaru podatkowego z tytułu posiadania nieruchomości. Nastąpi to w wyniku przyjęcia za podstawę opodatkowania wartości nieruchomości, a nie jej powierzchni. Wprowadzenie takiego rozwiązania nie oznacza zastąpienia podatku od nieruchomości ˝podatkiem katastralnym˝, nie będzie to nowy podatek. Zmienią się zasady ustalania podstawy opodatkowania nieruchomości. Nie jest prawdą, że skutkiem tego może być ˝wywłaszczenie˝ właścicieli nieruchomości. Nowe rozwiązania będą wprowadzane w okresie kilkunastu lat wraz z działaniami osłonowymi, nie powinny więc zagrażać stanowi posiadania właścicieli nieruchomości. Należy podkreślić, że właśnie po takiej zmianie podatek ten będzie sprawiedliwszy, gdyż ekonomiczny ciężar podatku będzie ponoszony proporcjonalnie do wartości posiadanego przez podatnika majątku nieruchomego.    W toku prac nad zmianą opodatkowania nieruchomości analizowano rozwiązania systemowe oraz doświadczenia funkcjonowania podatku od nieruchomości w formule ad valorem w takich państwach Unii Europejskiej, jak: Francja, Niemcy, Holandia i Szwecja, a także w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Modelowa Konwencja w Sprawie Podatku od Dochodu i Majątku Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) nie zawiera wskazań dotyczących opodatkowania nieruchomości. Postanowienia konwencji odnoszą się do zakresu, w jakim każde z umawiających się państw może opodatkować dochód lub majątek i w jaki sposób należy unikać podwójnego opodatkowania.    Wejście Polski do Unii Europejskiej nie jest uzależnione od wprowadzenia podatku od wartości nieruchomości. W sprawie opodatkowania nieruchomości w krajach Unii nie obowiązuje jednolite ustawodawstwo. Ratyfikowana przez Polskę w 1993 r. Europejska Karta Samorządu Terytorialnego w art. 9 ust. 3 stanowi, że: ˝Przynajmniej część zasobów społeczności lokalnych powinna pochodzić z opłat i podatków lokalnych, których wysokość społeczności te mają prawo ustalać, w zakresie określonym ustawą˝. Oznacza to, iż tylko prawo danego państwa określa zasady, według których opodatkowuje się nieruchomości. Należy jednak zauważyć, że system opodatkowania nieruchomości ad valorem obowiązuje w krajach Unii Europejskiej i jest stosowany niemal we wszystkich krajach o rozwiniętej gospodarce rynkowej. W tym samym kierunku zmierzają również kraje transformacji gospodarczej, takie jak Polska.    3. W wyniku dotychczasowych prac prowadzonych w Ministerstwie Finansów nad reformą systemu opodatkowania nieruchomości opracowano m.in. projekt ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie innych ustaw, który w październiku br. został przekazany do Sejmu (druk sejmowy 2297). Nowelizacja przedmiotowej ustawy ma przede wszystkim na celu uporządkowanie i ujednolicenie przepisów dotyczących opodatkowania nieruchomości. Zgodnie z projektem proponuje się przyjąć jednakowe zasady opodatkowania budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą, analogicznie do opodatkowania budowli. W obecnym stanie prawnym budowle są opodatkowane na podstawie ich wartości księgowej. Podstawą opodatkowania budynków, o których tu mowa, będzie wartość stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji, a w przypadku budynków całkowicie zamortyzowanych wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Jeżeli od budynków nie dokonywano odpisów amortyzacyjnych, podstawą ich opodatkowania będzie wartość rynkowa określona przez podatnika. Tak więc budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy, czyli środki trwałe, byłyby opodatkowane na identycznych zasadach. Przyjęcie tego rozwiązania prawnego nie wiąże się z potrzebą angażowania rzeczoznawców majątkowych do masowej wyceny tego rodzaju nieruchomości.    Logiczną konsekwencją proponowanych zasad ustalania podstawy opodatkowania budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą jest zmiana stawki podatku od nieruchomości z kwotowej (w odniesieniu do powierzchni użytkowej) na procentową (w maksymalnej wysokości 1% wartości). Stawka preferencyjna 0,5% byłaby stosowana do budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym.    W stosunku do pozostałych rodzajów nieruchomości zasady określania podstawy opodatkowania nie zostaną zmienione i nadal podatek będzie wymierzany od powierzchni, przy zastosowaniu stawek kwotowych. Przewiduje się natomiast zróżnicowanie stawek podatku w odniesieniu do gruntów, zwłaszcza wyższa stawka dla zurbanizowanych terenów niezabudowanych powinna sprzyjać bardziej racjonalnemu ich wykorzystaniu.    W celu powiązania opodatkowania nieruchomości z ich wartością proponuje się zwiększenie uprawnień rad gmin do wyodrębnienia na obszarze gmin stref opodatkowania. Byłoby to uprawnienie fakultatywne, pozwalające radom gmin na zróżnicowanie obciążenia podatkowego w granicach obowiązujących maksymalnych stawek. Oznacza to, że w wyniku wyodrębnienia stref nie zwiększa się obciążenia podatników. Nastąpić może jedynie ich zróżnicowanie uwarunkowane lokalizacją nieruchomości. Strefy byłyby wyodrębnione ze względu na rozkład wartości gruntów, określony na podstawie ich cen w obrocie nieruchomościami. Konsekwencją tego będzie możliwość różnicowania wysokości opodatkowania przez same gminy nie tylko w zależności od rodzaju przedmiotu opodatkowania, lecz także od strefy, w której jest położona nieruchomość.    Wprowadzenie projektowanej zmiany w podatku od nieruchomości, dotyczącej wyodrębnienia stref opodatkowania, nie wymaga przeszkolenia rzeczoznawców majątkowych, gdyż ich kwalifikacje zawodowe w tym zakresie są wystarczające. Zaplanowano natomiast szkolenia w 2001 r. pracowników samorządowych organów podatkowych, które będą finansowane przez zainteresowane gminy. Szkolenia takie umożliwią gminom lepsze zrozumienie istoty i zasad proponowanych zmian w opodatkowaniu nieruchomości oraz potrzeby budowy zintegrowanego systemu katastralnego.    4. Obecnie funkcjonują trzy zasadnicze rejestry publiczne, których baza danych dotyczy w różnym zakresie i ujęciu nieruchomości lub osób posiadających prawa do nieruchomości. Do tych rejestrów zalicza się ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości), księgi wieczyste i ewidencję podatkową. Rejestry te są zróżnicowane co do formy i treści, a ponadto nie spełniają warunku kompleksowości i jednolitości w ich prowadzeniu, powiązania między nimi są bardzo ograniczone, a dane w nich zawarte niekompletne. Nie mogą zatem w obecnym stanie sprostać zadaniom stawianym systemowi katastralnemu w gospodarce rynkowej.    Powołany przez prezesa Rady Ministrów w marcu 1999 r. Zespół do Spraw Opracowania i Koordynacji Rządowego Programu Rozwoju Systemu Katastralnego opracował ˝Perspektywiczny program rozwoju systemu katastralnego˝. Program ten zawiera założenia ustrojowe systemu katastralnego składającego się z trzech podsystemów:    1) katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków), będącego w kompetencji ministra rozwoju regionalnego i budownictwa działającego poprzez głównego geodetę kraju, prowadzonego przez starostów,    2) ksiąg wieczystych, będących w kompetencji ministra sprawiedliwości, prowadzonych przez sądy powszechne,    3) katastru fiskalnego (ewidencji podatków od nieruchomości), będącego w kompetencji ministra finansów, prowadzonego przez organy podatkowe gmin.    W dniu 15 grudnia br. Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów zaakceptował rezultaty prac zespołu. Przyjęcie przez Radę Ministrów ˝Perspektywicznego programu rozwoju systemu katastralnego˝ stanowić będzie podstawę do podjęcia prac legislacyjnych nad projektem ustawy o systemie katastralnym, harmonogramem realizacji programu oraz jego wprowadzeniem. Zadania te będzie realizował pełnomocnik rządu do spraw systemu katastralnego. Oszacowano wysokość wydatków na realizację wieloletniego programu przygotowawczego budowy zintegrowanego systemu katastralnego w latach 2001-2003. Realizację zadań tego programu będzie koordynował również pełnomocnik rządu.    Wprowadzenie zintegrowanego systemu katastralnego, zakładającego rozbudowę bazy informacyjnej o nieruchomościach, wiąże się z osiągnięciem istotnych celów gospodarczych i społecznych, a w szczególności:    - tworzeniem warunków do prowadzenia racjonalnej gospodarki przestrzennej,    - wzmocnieniem roli ksiąg wieczystych w procesie ochrony praw rzeczowych do nieruchomości, w tym zapewnienie ochrony interesów majątkowych stron biorących udział w obrocie nieruchomościami,    - tworzeniem warunków do aktywizacji kapitałów tkwiących w nieruchomościach przez zwiększenie bezpieczeństwa udzielania kredytów hipotecznych,    - tworzeniem warunków do racjonalizacji systemu opodatkowania nieruchomości.    2. W ramach programu PHARE 2000 rozpocznie się realizacja projektu ˝Zintegrowany system katastralny˝ obejmującego księgi wieczyste (rejestr prawny), ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) oraz ewidencję podatków lokalnych (kataster fiskalny). Budowanie zintegrowanego systemu katastralnego będzie m.in. powiązane z reformą opodatkowania nieruchomości. Istotnym warunkiem powodzenia projektowanej zmiany sposobu opodatkowania nieruchomości jest przekształcenie ewidencji podatkowej prowadzonej przez gminy w kataster fiskalny jako podsystem wchodzący w skład systemu katastralnego. Kataster fiskalny ma być prowadzony w sposób zinformatyzowany, pozwalający na bezpośrednią wymianę danych i informacji między tym podsystemem a ewidencją gruntów i budynków oraz księgami wieczystymi. Przyspieszy to weryfikację i aktualizację danych i informacji niezbędnych do celów podatkowych. Przyszła ewidencja podatków lokalnych powinna być zorientowana na przedmiot opodatkowania, nie zaś na podatnika, tak by możliwa była unifikacja danych dotyczących nieruchomości zawartych w ww. podsystemach.    Kataster fiskalny jako urzędowy rejestr informacji o podatnikach, przedmiotach opodatkowania oraz ich wartości ma zapewnić powszechność opodatkowania nieruchomości. W wyniku założenia i funkcjonowania katastru fiskalnego zostaną ujawnione nieruchomości dotychczas nieobjęte opodatkowaniem bądź opodatkowane niezgodnie z przeznaczeniem lub wykorzystaniem. Stosowne regulacje, jeśli całkowicie nie wyeliminują przypadków uchylania się od płacenia podatku z tytułu posiadania nieruchomości, to jednak znacznie ograniczą taką możliwość. Wprowadzenie katastru fiskalnego usprawni planowanie dochodów gmin, ale przede wszystkim przyczyni się do ich wzrostu.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 21 grudnia 2000 r.