Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ochrony dziedzictwa Fryderyka Chopina

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni (nr MP-0202-6490/01) w sprawie ustawy o ochronie dziedzictwa Fryderyka Chopina przekazuję informacje odnoszące się do interesujących pana posła kwestii.    Ad 1. Minister kultury i dziedzictwa narodowego nie był bezpośrednim adresatem żadnych ocen uchwalonej przez parlament ustawy o ochronie dziedzictwa Fryderyka Chopina. W ˝Gazecie Wyborczej˝ z dnia 1 lutego 2001 r. opublikowany został Apel o utworzenie Instytutu Chopina, pod którym podpisali się przedstawiciele świata kultury: Wisława Szymborska, Mieczysław Tomaszewski, Jacek Kaspszyk, Kazimierz Kord, Krzysztof Penderecki, Irena Poniatowska, Krystyna Zachwatowicz-Wajda, Jerzy Artysz, Tadeusz Strugała, Konstanty Andrzej Kulka, Stefan Sutkowski, Lucjan Kaszycki, Janusz Olejniczak, Ernest Bryll, Andrzej Wajda, Wiktor Zin, Jan Stęszewski, Piotr Paleczny, Jan Krenz. Ww. zwrócili się do posłów na Sejm RP o przywrócenie w ustawie zapisów dotyczących utworzenia Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina skreślonych przez Senat RP. W uzasadnieniu podano: ˝Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w projektowanym kształcie ma stanowić oparcie dla badań naukowych i inicjatyw artystycznych, dla przejawów aktywności organizacji społecznych, towarzystw i wszechstronnych działań popularyzacyjnych i edukacyjnych, których poziom byłby odpowiedni wobec rangi sprawy, a których zasięg zdolny byłby utrwalić w świecie związek muzyki i osoby Fryderyka Chopina z wizerunkiem Polski.˝    Ad 2 oraz 3. Zapis ustawy o ochronie dziedzictwa Fryderyka Chopina w art. 3 pkt 1, mówiący o utworzeniu Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, zwanego dalej Instytutem, wywołał dyskusję w środowisku artystów, muzykologów, teoretyków muzyki. Z największą krytyką ustawy wystąpiło Towarzystwo im. Fryderyka Chopina. Zdaniem przedstawicieli Towarzystwa działalność powołanego na mocy ustawy Instytutu pokrywałaby się ze statutowymi obowiązkami Towarzystwa, a więc zarządzaniem pamiątkami, prowadzeniem działalności naukowej, przyznawaniem stypendiów. Przewidziane w ustawie uprawnienia dla powołanej placówki są według nich szkodliwe dla całego ruchu chopinowskiego i spowodują jeszcze większe zantagonizowanie środowiska. Przeciwnicy ustawy wskazują także na jej mankamenty prawne, nieprecyzyjne sformułowania dopuszczające możliwość różnorodnych interpretacji zapisów.    W dyskusji publicznej wątpliwości i obawy Towarzystwa były wielokrotnie wyjaśniane. Bezpodstawny okazał się zarzut przejęcia przez Instytut zadań statutowych Towarzystwa im. F. Chopina. Towarzystwo jest jedną z kilku, a nie jedyną instytucją zajmującą się problematyką dziedzictwa chopinowskiego (Stowarzyszenie Artystyczno-Naukowe ˝Polska Akademia Chopinowska˝, Akademia Muzyczna im. F. Chopina, Międzynarodowa Federacja Towarzystw Chopinowskich, Instytuty Muzykologii Uniwersytetów Warszwskiego i Jagiellońskiego), zatem rolą i zadaniem Instytutu będzie monitorowanie, koordynowanie i sprawowanie pieczy nad działaniami różnych podmiotów życia społecznego w stosunku do dziedzictwa chopinowskiego. W tym sensie bezzasadne są też uwagi, że powołanie Instytutu to przejaw państwowego zarządzania kulturą. Warto przypomnieć, że to właśnie Towarzystwo im. F. Chopina złożyło w 1998 r. projekt ustawy o ochronie dziedzictwa chopinowskiego. Projekt ten zakładał pełną prywatyzację dziedzictwa Chopina na rzecz TIFC, m.in. proponowano przekazanie na własność Towarzystwu Zamku Ostrogskich i ziemi, na której on stoi, oraz zarezerwowanie w budżecie państwa corocznej dotacji na działalność TIFC.    Zwolennicy ustawy wielokrotnie podkreślali, że celem Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie jest stanie się pełnoprawnym właścicielem majątku - spuścizny po Chopinie, która w rzeczywistości powinna być własnością narodu. Na skutek konfliktu z władzami Towarzystwa wielu polskich muzykologów i teoretyków muzyki zajmujących się zawodowo dziedzictwem chopinowskim opuściło je lub nie zostało przyjętych w poczet członków. Warto dodać, że jedno ze statutowych zadań TIFC, czyli prowadzenie badań nad życiem i twórczością Fryderyka Chopina, określane jest dziś przez wielu fachowców jako złe, wręcz kompromitujące.    Podsumowując, w trakcie ponadrocznych prac parlamentarnych nad ustawą jej projekt został gruntownie zmieniony. Uwzględniono w nim wszystkie te wątpliwości, które dotyczyły należytego zabezpieczenia spuścizny Fryderyka Chopina i stworzenia instrumentów prawnych jego realizacji (m.in. ochrona nazwiska i wizerunku kompozytora, miejsc oraz rzeczy związanych z jego życiem i twórczością).    Ad 4. Prezes Rady Ministrów zobowiązał ministra kultury i dziedzictwa narodowego do wykonania zapisów ustawy o ochronie dziedzictwa Fryderyka Chopina, w tym do utworzenia Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina będącego państwową instytucją kultury w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (DzU z 1997 r. nr 110, poz. 721 i nr 141, poz. 943, z 1998 r. nr 106, poz. 668, z 1999 r. nr 101, poz. 1178 oraz z 2000 r. nr 12, poz. 136).    Zgodnie z zapisem ustawy (art. 3 pkt 5) organizatorem Instytutu jest minister właściwy ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.    Ad 5. Wejście w życie ustawy o ochronie dziedzictwa Fryderyka Chopina obliguje rząd do powołania Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, a więc państwowej instytucji kultury gwarantującej należytą dbałość o chopinowską spuściznę będącą własnością narodu. Nowa ustawa zobowiązuje ministra właściwego ds. kultury do sprawowania pieczy nad dobrami chopinowskimi, obejmującej w szczególności kultywowanie wiedzy i pamięci o kompozytorze, prowadzenie intensywnych badań nad życiem i twórczością, popularyzowanie jego twórczości w kraju i poza jego granicami.    Zgodnie z zapisem ustawy (art. 1 pkt 1 oraz art. 9 pkt 2) szczególnej ochronie podlegać będą utwory Fryderyka Chopina i przedmioty z nim związane. Nazwisko Chopina i jego wizerunek chronione będą na zasadach dotyczących dóbr osobistych. Władze Instytutu sprawować więc będą pieczę nad sposobem wykorzystywania nazwiska kompozytora i jego wizerunku dla celów komercyjnych. W ramach Instytutu dokonana zostanie weryfikacja znaków towarowych wykorzystujących nazwisko i wizerunek Chopina. Działania te zapobiegną w przyszłości sytuacji, w której - mimo sprzeciwu środowiska, a także ministra kultury - wydano zgodę na sygnowanie wódki nazwiskiem i wizerunkiem kompozytora.    Na mocy ustawy (art. 4 pkt 2) rozstrzygnięte zostaną spory dotyczące zarządzania nieruchomościami i innymi dobrami związanymi z Fryderykiem Chopinem, stanowiącymi własność skarbu państwa lub będącymi w posiadaniu państwowych jednostek organizacyjnych.    Wyrażam nadzieję, że szanowny pan poseł przyjmie powyższe wyjaśnienia za zadowalające.    Minister    Kazimierz Michał Ujazdowski    Warszawa, dnia 29 marca 2001 r.