Debaty sejmoweIX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie propozycji Komisji Europejskiej dotyczących dopłat bezpośrednich dla rolników

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo znak SPS-0202-529/02 z dnia 6 lutego 2002 r. przesyłam odpowiedź na interpelację pani poseł Anny Elżbiety Sobeckiej w sprawie propozycji Komisji Europejskiej dotyczących dopłat bezpośrednich dla rolników.    1. Czy polscy rolnicy po przystąpieniu do Unii Europejskiej będą traktowani na równych warunkach co unijni rolnicy?    Podstawą funkcjonowania Wspólnoty Europejskiej jest zapewnienie wszystkim istniejącym podmiotom gospodarczym, w tym także gospodarstwom rolnym, jednakowych warunków konkurencji na Jednolitym Rynku WE. Założenie to znajduje swoje potwierdzenie w postanowieniach Traktatu o utworzeniu Wspólnoty Europejskiej, dotyczących warunków konkurencji (art. 34, 36, 38, 87, 88, 89). Elementami Wspólnej Polityki Rolnej są wspólny rynek (z jednolitymi cenami rolnymi i ze swobodnym przepływem towarów w obrębie całej WE) oraz solidarność finansowa, tj. wspólne finansowanie przez państwa WE wszystkich podstawowych wydatków na stabilizację rynków rolnych oraz na przemiany strukturalne rolnictwa. Proponowane przez Komisję Europejską zróżnicowanie wysokości płatności bezpośrednich dla istniejących członków i krajów kandydackich z pewnością podważyłoby te zasady. Dlatego też stanowisko Komisji po opublikowaniu raportu zostało zakwestionowane przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi Jarosława Kalinowskiego. Dla Polski podstawowym założeniem przygotowań do członkostwa jest zapewnienie podmiotom gospodarczym, w tym gospodarstwom rolnym, równych warunków konkurencji na Jednolitym Rynku Unii Europejskiej.    Komunikat Komisji Europejskiej wskazuje kierunki, w których będą toczyły się rozmowy nt. finansowych aspektów procesu rozszerzenia w obszarze negocjacyjnym ˝Rolnictwo˝. Właściwa ocena konsekwencji tych propozycji dla Polski będzie miała kluczowe znaczenie dla możliwości aktywnego włączenia się do dyskusji w tej sprawie. W związku z tym premier rządu RP polecił przygotowanie do 15 lutego kompleksowej analizy rozwiązań proponowanych przez stronę wspólnotową. Analiza ta posłuży do sformułowania naszego stanowiska negocjacyjnego w obszarze ˝Rolnictwo˝. Stanowisko to było prezentowane na posiedzeniu Komitetu Integracji Europejskiej w dniu 22 lutego 2002 r., a także będzie przedmiotem posiedzenia Rady Ministrów w dniu 26 lutego 2002 r. Równocześnie rząd będzie podejmował wszelkie możliwe działania wobec państw członkowskich UE i Komisji Europejskiej, prowadzące do przyjęcia w negocjacjach najkorzystniejszego dla Polski rozwiązania. Propozycja 10-letniego okresu przejściowego na wprowadzenie pełnych dopłat nie może być przyjęta.    Oczekujemy, aby propozycje Komisji Europejskiej zawierały rozwiązania, które rekompensowałyby w pełni negatywny wpływ zróżnicowanego poziomu wsparcia na warunki konkurencji. Brak takich rozwiązań mógłby mieć negatywny wpływ na możliwości liberalizacji handlu artykułami rolno-spożywczymi.    2. Czy prawdą jest, że polscy rolnicy mieliby dostawać niższe dotacje od rolników obecnych krajów UE (25%)?    Komisja Europejska zaproponowała, aby kraje kandydackie po wejściu do UE w pierwszym roku członkostwa, tj. w 2004 r., otrzymały 25% płatności bezpośrednich, obliczanych zgodnie z poziomem limitów produkcji, plonów referencyjnych oraz powierzchni bazowych zaproponowanych przez Komisję Europejską. W latach 2005 i 2006 płatności bezpośrednie wzrastałyby o 5 punktów procentowych rocznie i wyniosłyby odpowiednio: 30% i 35%. W latach 2007-2013 wzrost następowałby w szybszym tempie, tak aby w 2013 r. osiągnąć 100% płatności bezpośrednich, którymi objęci będą rolnicy dzisiejszych krajów członkowskich.    Dokument ten jest, jak podaje komisja, ˝podstawą do dyskusji dla krajów członkowskich UE do wypracowania stanowiska negocjacyjnego Unii Europejskiej˝ i tak też powinien być on odbierany. Nie jest on ostatecznym stanowiskiem. Nie należy zatem przyjmować zapisów i propozycji ww. dokumentu jako ostatecznych i nienegocjowalnych. Zarówno poziom płatności bezpośrednich dla rolników, jak i długość okresu dochodzenia (przejściowego) do 100% poziomu płatności mogą ulec zmianie i polscy rolnicy mogą uzyskać znacznie korzystniejsze warunki członkostwa w UE. Obecna propozycja Komisji Europejskiej jest trudna do zaakceptowania przez Polskę ze względu na nierówne warunki konkurencji.    3. Czy polscy rolnicy, otrzymując dopłaty bezpośrednie na poziomie 25% czy też 49%, będą mogli skutecznie konkurować z rolnikami krajów Unii Europejskiej?    Ogromna skala zróżnicowania poziomów wsparcia rolnictwa w warunkach jednolitego rynku (100% dla obecnych państw członkowskich UE i 25% dla nowych krajów członkowskich) oraz długi okres dochodzenia do pełnego wsparcia spowodowałyby, że polscy rolnicy nie mogliby skutecznie konkurować z rolnikami dzisiejszych państw członkowskich UE.    Płatności bezpośrednie wpływają na warunki konkurencji, na decyzje produkcyjne rolników, oddziałują na postęp technologiczny i intensywność produkcji. Płatności bezpośrednie uznane zostały na forum międzynarodowym (OECD, WTO) za czynnik zniekształcający warunki konkurencji międzynarodowej.    Polskim rolnikom płatności bezpośrednie potrzebne są nie tylko po to, aby mogli oni funkcjonować w tych samych warunkach konkurencji, ale w pierwszych latach członkostwa płatności te będą rekompensowały również koszty związane z koniecznością szybkich dostosowań i koszty związane z przyjęciem restrykcyjnych limitów produkcji.    Biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia istotnych różnic między polskim a unijnym stanowiskiem w kwestii okresu przejściowego i skali zróżnicowania płatności bezpośrednich w tym czasie, powstaje pytanie, w jaki sposób w okresie przejściowym będzie można polskim rolnikom zrównoważyć ewentualne niższe płatności bezpośrednie. Istnieje w tym zakresie wiele możliwości, ale najważniejsze jest zapewnienie maksymalnego skrócenia okresu przejściowego i podniesienie początkowej wysokości płatności oraz wynegocjowanie wyższych kwot i plonów referencyjnych oraz powierzchni bazowych, które wyznaczają sumę płatności bezpośrednich.    Minister    Jarosław Kalinowski    Warszawa, dnia 26 lutego 2002 r.