Debaty sejmoweIX Kadencja

Interpelacja w sprawie odszkodowań dla mieszkańców wielu wiosek z terenu gminy Gowarczów w powiecie koneckim za utracone mienie w latach 1952-1953

   Szanowny Panie Ministrze! Realizacja akcji wywłaszczeniowej w gminie Gowarczów wiązała się z wysiedleniem mieszkańców dwudziestu kilku wiosek z powiatu Końskie i Opoczno celem budowy na ich terenie poligonu wojskowego.    W 1952 r. wysiedlono na terenie gminy Gowarczów 18 wsi: Kacprów, Zapniów, Eugeniów, Gąsiorów, Józefów, Miłaków, Rogówek, Brzeźnica, Wola Nosowa, Sznarki, Huta Stara, Ludwinów, Budki (Aleksandrów Opoczyński), Januchta, Komaszyce, Bębnów, Barycz i Morzywół. Większość mieszkańców przymusowo przesiedlono na ziemie zachodnie i północne, głównie do województw: koszalińskiego, szczecińskiego, wrocławskiego, zielonogórskiego i olsztyńskiego. Część ludności udała się do innych miejscowości bądź zbiegła tuż przed rozpoczęciem akcji.    Akt wywłaszczenia przeprowadzono na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (DzU nr 4 z 1952 r.). Decyzję główną podjęło Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach.    Akcja trwająca od 1951 do 1953 r. objęła ok. 1700 rodzin. Miała ona charakter stalinowskiego terroru i w opinii mieszkańców była odwetem za pomoc i sympatię udzielaną przez nich dla żołnierzy formacji niepodległościowych walczących z władzą ˝ludową˝ po 1945 r. Doprowadziła do degradacji gminy Gowarczów. Osoby wywłaszczone pozbawiono prawa do własnych domów i zabudowań. Zostały one wyburzone lub sprzedane osobom nieobjętym akcją, celem rozbiórki. Ci, którzy nie wyrazili zgody na wysiedlenie, mieli otrzymać ekwiwalent pieniężny w wysokości od 1500 do 25 000 zł, wypłacany przez pełnomocników. Znaczna część ludności nie otrzymała jednakże żadnego odszkodowania.    Poligon wybudowany na wywłaszczonych terenach uległ likwidacji w latach 1956-1958. Gdy niektórzy ludzie zaczęli wracać, reaktywowano kilka wsi: Miłaków, Rogówek, Brzeźnicę, Bębnów, Morzywół i Komaszyce. Pozostały teren zalesiono, MON oddał tereny Ministerstwu Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, a ono przekazało administrację w ręce Nadleśnictwa Barycz.    Od 1991 r. władze gminy Gowarczów bezskutecznie interweniują u władz wojewódzkich i centralnych w sprawie zadośćuczynienia materialnego i moralnego dla tych, którzy nie otrzymali żadnego ekwiwalentu. Okoliczności opisanych wysiedleń wyjaśniają prokuratorzy Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach, prowadzący od kilku miesięcy śledztwo w sprawie.    W związku z powyższym proszę pana ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:    1. Czy dotychczas mieszkańcy ziem objętych wysiedleniami występowali do ministra środowiska lub poprzedników resortu albo do Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych o restytucję własności zagrabionych przez państwo gruntów lub odszkodowanie za utracone mienie?    2. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu zadośćuczynienia osobom, które w wyniku tej bezprawnej i odwetowej akcji pozbawieni zostali prawa do własnych gospodarstw, stanowiących nierzadko dorobek całego życia?    3. Jakie formy zadośćuczynienia przewiduje ministerstwo dla osób, które nie otrzymały żadnego ekwiwalentu za utracone mienie?    4. Czy i w jakim zakresie grunty, które kiedyś były własnością osób wysiedlonych, są obecnie sprzedawane przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych innym podmiotom spoza terenu woj. świętokrzyskiego?    Z poważaniem    Poseł Przemysław Gosiewski    Warszawa, dnia 20 lutego 2003 r.