Debaty sejmoweIX Kadencja

Interpelacja w sprawie roszczeń wobec Polskiego Związku Działkowców o grunty pozyskane przez wywłaszczenie

   W imieniu użytkowników Pracowniczego Ogrodu Działkowego im. 23 Lutego w Poznaniu oraz Okręgowego Zarządu Polskiego Związku Działkowców w Poznaniu zwracam się do Pana Ministra z prośbą o zainteresowanie się roszczeniami wobec Polskiego Związku Działkowców o grunty pozyskane przez wywłaszczenie i udzielenie odpowiedzi na temat wystąpienia działkowców PZD do ministra sprawiedliwości prokuratora generalnego z dnia 1 marca 2003 r.    Zgłoszone podejrzenia o nadużycia w postępowaniu przed organami administracji przy odzyskiwaniu przez osoby prywatne niebędące wywłaszczonymi bądź ich spadkobiercami nieruchomości Skarbu Państwa, użytkowanych przez Polski Związek Działkowców, a formą tych czynności prawnych są decyzje administracyjne stwierdzające nieważność orzeczeń wywłaszczeniowych pod kontrowersyjnym zarzutem wydania ich z rażącym naruszeniem prawa, tj. na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z ustawą wywłaszczeniową z 1958 r. Odpowiedzi Polskiemu Związkowi Działkowców udzielono: przez Prokuraturę Krajową, Prokuratora Apelacyjnego w Poznaniu i Prokuratora Okręgowego w Poznaniu. Prokuratury poszczególnych szczebli załatwiły sprawę, przekazując wystąpienie działkowców według właściwości.    Prokuratura Apelacyjna w Poznaniu zawężyła temat do zakończonej umorzeniem przez Prokuraturę Okręgową w Poznaniu sprawy V Ds. 97/99. Lista zarzutów i podejrzeń z lat 1997-1999 wykazana przez działkowców była znacznie szersza. Sprawa V Ds. 97/99 obejmowała wyłącznie zarzuty przeciwko Zarządowi Miasta Poznania o popełnienie przestępstwa z art. 231 § 1 K.k. Naruszenia prawa mające miejsce w Zarządzie Miasta Poznania i w Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu polegające na bezprawnym zwrocie trzech nieruchomości Skarbu Państwa w ręce osoby prywatnej są oczywiste. Prokuratura Okręgowa w Poznaniu, odpowiadając na pismo działkowców z dnia 1.03.2003 r., poinformowała, iż nie znaleziono podstaw do zakwestionowania podjętej w tej sprawie decyzji merytorycznej i nie ma podstawy podjęcia na nowo umorzonego śledztwa zgodnie z dyspozycją art. 327 § 1 K.p.k.    Otrzymawszy taką odpowiedź, działkowcy nie wiedzą, czy cała treść merytoryczna aktualnego wniosku do ministra sprawiedliwości prokuratora generalnego została wyczerpana, czy też prowadzi się jeszcze odrębne postępowanie wyjaśniające, obejmujące inne wątki z tym tematem związane, a więc sprawa nie została zamknięta.    Przyczyną rozgoryczenia działkowców okręgu poznańskiego jest los terenu PZD w Poznaniu przy ul. Lechickiej, na którym znajduje się POD im. 23 Lutego, a także siedziba Okręgowego Zarządu i okręgowy ośrodek szkolenia, obsługujące 56 tys. działkowców. Teren ten przewidziany był przez b. Prezydium RN m. Poznania już w 1962 r. na utworzenie miejskiego pracowniczego ogrodu działkowego.    Utworzenie miejskiego ogrodu działkowego ujęto w ogólnym i szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonego w 1966 r. Wydano na tę inwestycję decyzję o lokalizacji szczegółowej.    Wobec bezskutecznych prób wykupu gruntu od spadkobierców ich właścicieli, 3 nieruchomości o pow. 9,5 ha wywłaszczono za odszkodowaniem w 1968 r. bez odwołań i przepisano na Skarb Państwa. POD im. 23 Lutego utworzono w 1970 r. Teren podzielony jest na 238 działek. Ogród usytuowany jest przy bardzo atrakcyjnej trasie Berlin-Warszawa-Moskwa.    Teren niegdyś peryferyjny, dzisiaj ogromnie zyskał na wartości.    W styczniu 1997 r. terenem POD zainteresowała się osoba prywatna, mieszkanka Poznania, a od kwietnia 1997 r. - Warszawy. W dniu 15.01.1997 r. zawarła z wywłaszczonymi notarialną umowę sprzedaży pierwszej nieruchomości za cenę przyrzeczoną 80 000 zł (zalicza 60 000 zł) przy wartości rynkowej oszacowanej w 1999 r. na jej zlecenie z wartością rzędu 26 mln zł.    Także w dniu 15.01.1997 r. B.N. zawarła z wywłaszczonymi notarialną umowę zlecenia. Zapewniła w niej dla siebie honorarium w kwocie 864 000 zł na wynagrodzenie i niezbędne wydatki za odzyskanie nieruchomości od Skarbu Państwa.    Do połowy września 1997 r. pomiędzy B.N., b. wiceprezydentem, J.M. Urzędem Mieszk. i RM miały miejsce kontakty z angielską firmą L. LECLERC Pergranso w sprawie nabycia terenu POD im. 23 Lutego, ale pod koniec czerwca 1997 r. terenem POD im. 23 Lutego zainteresowała się także firma francuska CARREFOUR Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Żupnicza 17.    Konsekwencją było celowe pominięcie ogniw PZD w postępowaniu.    Decyzją Prezesa Urzędu MiRM z dnia 31.07.1997 r. stwierdzono nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego pierwszej nieruchomości.    Zainteresowani twierdzą, że b. prezydent J.M. i B.N. uzgodnili między sobą w połowie sierpnia 1997 r., że potencjalnym inwestorem terenu po zlikwidowanym POD będzie francuska firma CARREFOUR Sp. z o.o. Dopiero po tym przesądzono o unieważnieniu wywłaszczenia tych trzech nieruchomości. Wynika z tego, że najpierw handlowano terenem PZD, a dopiero później rozstrzygnięto sprawę wywłaszczenia.    Decyzją nadzorczą z dnia 22.09.1997 r. utrzymano w mocy decyzję z dnia 31.07.97 r., choć poprzedzało ją wadliwe postępowanie.    W decyzjach organu centralnego uwzględniono argumentację wnioskodawczyni B.N. Nie ustosunkowano się do argumentów merytorycznych WZ PZD, pominięto materiał dowodowy w aktach wywłaszczeniowych.    Postępowanie nie było obiektywne.    Decyzja jest stronnicza. Wydano ją w interesie B.N. dążącej do stwierdzenia nieważności wywłaszczenia. Późniejsze dociekanie kulis postępowania pozwoliło ujawnić kontakty B.N. z Urzędem MiRM i wiceprezydentem Poznania, J.M.    Zamiast obiektywnych przesłanek dla oceny legalności wywłaszczenia nieruchomości, w sposób nieformalny, uprzednio, tj. przed rozpatrzeniem wniosku B.N. o unieważnienie wywłaszczenia, dokonano wyboru oferty potencjalnego inwestora na terenie POD, opartej na instytucji stwierdzenia nieważności wywłaszczenia nieruchomości. Kwestionowane decyzje Prezesa U M i RM pomijają zupełnie rozliczenie odszkodowania wypłaconego wywłaszczonym.    Przedstawione postępowanie administracyjne ukazuje ewidentnie nadużycie ze szkodą dla Skarbu Państwa.    NSA dokonał oceny legalności tych decyzji w wyroku z dnia 27.10.1998 r. sygn. IV SA 2077/98. Sąd Najwyższy badał tę sprawą w ramach wyroku z dnia 6.08.1999 r. sygn. akt III RN 77/99, rozpatrując rewizję nadzwyczajną wniesioną przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść PZD. Sądy te działają kasacyjnie. Nie dysponowały one materiałem dowodowym, jaki pozyskano ze źródeł archiwalnych w terminie późniejszym, tj. po wymienionych wyrokach.    Z wniosku B.N. złożonym w Urzędzie MiRM w 1997 r. odbyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności wywłaszczenia dwóch kolejnych nieruchomości wchodzących w skład POD im. 23 Lutego.    W tych sprawach organ centralny także wykazał brak obiektywizmu i stronniczość na korzyść B.N. Błędne i szkodliwe decyzje organu centr. w tych sprawach uchylał NSA kolejnymi wyrokami: z 04.01. i 22.02.2000 r. oraz ponownie - z 23.04.2002 r. B.N., pomimo postanowień NSA o wstrzymaniu wykonania decyzji z 1999 r., uzyskała wpis własności w księdze wieczystej dla obydwu tych nieruchomości.    Po uchyleniu przez NSA wyrokiem z dnia 4.01.2000 r. decyzji Prezesa UMiRM B.N. w kancelarii notarialnej w Warszawie zbyła te 2 nieruchomości nabywcy z Piaseczna. Ten z kolei tego samego dnia zawarł umowę przedwstępną z kolejnym nabywcą z Warszawy. Utrudniło to wykreślenie B.N. z księgi wieczystej tej nieruchomości jako ich właściciela.    NSA w wyroku z dnia 23.04.2002 r. uznał, że materiał dowodowy zgromadzony tym razem w aktach ma kapitalne znaczenie dla sprawy i świadczy, że wywłaszczenie tych dwóch nieruchomości POD odbyło się zgodnie z przepisami ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r.    Takie uzasadnienie wyroku uchylającego NSA było przyczyną odmowy przez Prezesa UMiRM wnioskodawcom reprez. przez B.N. stwierdzenia nieważności wywłaszczeń tych dwóch nieruchomości decyzją z dnia 22.01.2003 r.    Przytoczone nadużycia i naruszenie zasady praworządności ilustrują sposób przejmowania przez osobę prywatną, obcą do wywłaszczonych, nieruchomości Skarbu Państwa dużej wartości. Wskutek wystąpień działkowców w trybie skargowym w 2002 r. pod adresem Pana Premiera i wicepremiera-ministra infrastruktury toczą się jeszcze postępowania administracyjne i przed NSA zmierzające do wzruszenia decyzji ostatecznych Prezesa UMiRM z 31.07. i 22.09.1997 r. Wywłaszczenie tych trzech nieruchomości poprzedziły:    - wspólne dla nich decyzje terenowych organów administracji państwowej z lat 1962-1970,    - wspólne decyzje planistyczno-przestrzenne z lat 1966-1968,    - identyczna niezbędność wszystkich trzech nieruchomości na cel wskazany w orzeczeniach wywłaszczeniowych na miejski ogród działkowy.    Po decyzji Prezesa UMiRM z dnia 31.07.1997 r. następnym efektem wpływu B.N. była rezygnacja Miasta Poznania z obrony pierwszej nieruchomości jako mienia komunalnego. Zarząd Miasta Poznania zaniechał wystąpienia do Prezesa UMiRM z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 31.07.1997 r. w trybie art. 127 § 3 K.p.a., co było równoznaczne z pozbawieniem się praw strony w postępowaniach sądowych - w NSA i w Sądzie Najwyższym oraz w Wydziale Ksiąg Wieczystych SR w Poznaniu (wycofanie apelacji) od wpisu B.N. w KW jako właściciela.    Nadto w jednym dniu, tj. 26.11.1997 r., gdy zaskarżone decyzje Prezesa UMiRM nie były ostateczne, wykonano następujące czynności prawne:    - wiceprezydent Miasta Poznania jednoosobowo (bez uchwały Zarządu Miasta) podpisał wniosek do Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu o rezygnacji z pierwszej nieruchomości i wydał ten wniosek do rąk B.N.,    - Wojewoda Poznański odrębnie wydał decyzję o dekomunalizacji nieruchomości, uznał jej zwrot na rzecz osoby fizycznej, tj. B.N., doręczając jej tę decyzję do rąk - również w dniu 26.11.1997 r.    Decyzję Wojewody Poznańskiego z dnia 26.11.1997 r. minister spraw wewn. i adm. uznał za nieważną.    Decyzja Prezesa UMiRM z dnia 22.09.1997 r. i bezprawna decyzja Wojewody Poznańskiego były podstawą wykreślenia z księgi wieczystej nieruchomości Miasta Poznania oraz Skarbu Państwa i założenia nowej księgi wieczystej z wpisem jako właściciela B.N. z datą 10.01.1998 r. - na 10 miesięcy przed zakończeniem postępowania sądowego w NSA.    Urząd Wojewódzki w Poznaniu prowadził także postępowanie administracyjne w sprawie drugiej i trzeciej nieruchomości POD im. 23 Lutego.    Zarząd M. Poznania kolegialną, jednogłośną decyzją przekazał stanowisko negatywne w sprawie. Pomimo tego Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 22.03.1999 r. załatwił pozytywnie wniosek B.N. dot. drugiej i trzeciej nieruchomości, analogicznie zresztą jak ten bezprawny z 26.11.1997 r. dot. pierwszej nieruchomości.    OZ PZD zaskarżył tę decyzję z 22.03.1999 r. do Krajowej Komisji Wywłaszczeniowej. Ta, wobec wyroku NSA z 4.01. i 22.02.2000 r., decyzje Wojewody uchyliła.    W uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 4.12.2001 r. sygn. akt I SA 673/00 i I SA 785/00 dotyczącym skargi OZ PZD w Płocku także podniesiono zarzut, że postępowanie administracyjne przed Prezesem UM i RM o stwierdzenie nieważności wywłaszczenia nieruchomości nie było obiektywne. NSA wyrokiem z dnia 25.03.2003 r. sygn. akt I SA 1067/01 uwzględnił skargę PZD (POD im. Piasta Kołodzieja w Białymstoku) i uchylił decyzję Prezesa UMiRM z 2000 r. o unieważnieniu wywłaszczenia, dopatrując się rażących błędów w uchylonej decyzji organu centralnego.    Znane były kontakty B.N. z osobami z b. kierownictwa UM i RM z lat 1997-1999.    W kręgach PZD mówi się o znajomościach B.N. w Prokuraturze Krajowej.    Spory krąg osób oddziałowujących negatywnie na ten korupcjogenny odcinek życia publicznego przemawia za koniecznością jego zbadania.    Spory PZD z B.N. toczą się o wartość kilkudziesięciu milionów złotych.    Polski Związek Działkowców i sami działkowcy ponoszą dotkliwe skutki zarzucanych błędów orzeczeń wywłaszczeniowych wydanych w 1968 r. Teren otrzymano legalnie, zgodnie z ówczesną polityką socjalną i przestrzenną Państwa uregulowaną uregulowaną ustawowo.    Związek i działkowcy od siedmiu lat ponoszą wysokie koszty obrony prawnej przed roszczeniami osoby prywatnej do gruntu zagospodarowanego w dobrej wierze.    Uwieńczeniem krzywd doznawanych przez Związek i działkowców jest uwzględnienie przez Sądy roszczeń następczyni prawnej wywłaszczonych, niebędącej ich spadkobiercą. Przykładem mogą być wyroki Sądu Okręgowego w Poznaniu:    - nakazujące wydanie 1-szej nieruchomości z siedzibą OZ PZD i POD,    - zasądzający zapłatę blisko 4 mln zł wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z pierwszej nieruchomości, odzyskiwanej w sposób przedstawiony.    To Skarb Państwa powinien ponosić odpowiedzialność za ewent. błędy funkcjonariuszy publicznych wskutek wadliwych wywłaszczeń.    Państwo nie powinno też dopuścić do takiego odzyskiwania wywłaszczonych nieruchomości, a jeśli potwierdza ich legalność - winno ponosić skutki takich błędów.    Paradoksem w możliwości dochodzenia roszczeń przeciwko działkowcom jest zamknięcie im wody pitnej na działkach, przy bezsilnej postawie państwowych organów lokalnych.    Uprzejmie proszę o informacje o podjętych działaniach celem wyjaśnienia sprawy.    Z wyrazami szacunku    Poseł Stanisław Stec    Oborniki, dnia 3 lipca 2003 r.